قانون اصلاح ماده 5 قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی اصلاحی مورخ 1401/11/05
مصوب 1402/06/22 مجلس شورای اسلامی
ماده واحده – بند «الف» و تبصره های آن و بندهای «ج»، «ز» و «ح» ماده (5) قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی اصلاحی 1401/11/05 به شرح ذیل اصلاح میشود:
الف – سازمان تامین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7 %) حق بیمه سهم بیمه شده از ماخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم به عنوان سهم کارگر و معادل بیست و پنج درصد (25 %) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی (علاوه بر عوارض پرداختی) به عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.
در صورت عدم تامین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه ای کارگران با تصویب هیات وزیران، افزایش مجموع عوارض تا معادل سی درصد (30 %) و به صورت سالانه حداکثر در سقف معادل دو و نیم درصد (2/5 %) بلامانع است.
تبصره 1 – برای ساخت و ساز در داخل محدوده روستاها با مجوز دهیاری ها، معادل ده درصد (10 %) مجموع عوارض صدور پروانه به عنوان سهم مالک خواهد بود.
تبصره 2 – برای ساخت و ساز در خارج از محدوده روستاها (محدوده عمل بخشداری ها) و در داخل مجتمع ها و شهرک های کشاورزی، نواحی و شهرک های صنعتی و مناطق نمونه گردشگری با مجوز سازمان متولی حسب مورد مطابق نزدیک ترین روستا یا شهر (هر کدام نزدیکتر باشد) عمل میگردد.
تبصره 3 – ساخت و ساز مساجد، حسینیه ها، خانه های عالم و ابنیه مربوط به ارتقای سرانه خدمات عمومی – آموزشی، بهداشتی، درمانی، ورزشی و فرهنگی که حق بهره برداری دائم آن مطابق آییننامه اجرایی که ظرف شش ماه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید، در اختیار دستگاههای متولی ارائه خدمات عمومی قرار میگیرد، از پرداخت حق بیمه موضوع این قانون معاف است.
تبصره 4 – افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور و سایر افراد ناتوان از پرداخت عوارض مذکور، از پرداخت آن معاف هستند.
آییننامه اجرایی این تبصره که شامل نحوه تشخیص افراد موضوع این تبصره بر اساس سطح درآمد و دارایی آنها است، توسط وزارت کشور با همکاری وزارتخانه های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و امور اقتصادی و دارایی و کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور تدوین میشود و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این بند به تصویب هیات وزیران میرسد.
تبصره 5 – طرح (پروژه) های ملی حمایتی ساخت مسکن، معرفی شده توسط وزارت راه و شهرسازی به منظور تامین مسکن متقاضیان واجد شرایط در تمامی مناطق شهری کشور، مشمول پرداخت حق بیمه پانزده درصد (15 %) مجموع عوارض صدور پروانه میباشند.
تبصره 6 – سازمان تامین اجتماعی مکلف است با هماهنگی وزارتخانه های تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کشور و راه و شهرسازی از محل منابع حق بیمه سهم کارفرمایی با ایجاد زیرساخت های مناسب و همچنین بهره مندی از سامانه رفاه ایرانیان و سایر سامانه های مرتبط، نسبت به شناسایی دقیق کارگران شاغل در امر ساختمان در دوره اشتغال اقدام نماید.
ج – سازمان تامین اجتماعی مکلف است ضمن ایجاد حساب واحد برای کلیه عملیات مالی موضوع این قانون، وجوه حاصل از درآمدهای تحقق یافته و سرمایه گذاری انجام شده و سود حاصل از سرمایه گذاری را صرفاً برای بیمه نمودن کارگران ساختمانی، مصرف نموده و گزارش عملکرد درآمد و هزینه و خسارت پرداختی افراد تحت شمول را به تفکیک، هر سه ماه یک بار به کمیسیون های اجتماعی و عمران مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
ز – در مورد آن دسته از کارهای ساختمانی موضوع بند (2) ماده (2) این قانون، پرداختی سهم سازمان تامین اجتماعی بابت صدور پروانه ساختمانی در محاسبه حق بیمه سهم کارفرمایی کارگران ساختمانی پیمانکار لحاظ میشود. سازمان تامین اجتماعی مکلف است حق بیمه سهم کارفرمایی را در فهرست حقوق و مزد ماهانه کارگران ساختمانی شاغل تا سقف مبلغ مذکور منظور نموده و مفاصاحساب مربوط را مطابق مواد (38) و (41) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/04/03 صادر کند.
ح – سازمان تامین اجتماعی مکلف است حداکثر سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این بند، معادل و متناسب با درآمدهای این قانون، کارگران ساختمانی متقاضی را پس از بررسی مدارک و احراز اشتغال به عنوان کارگر ساختمانی تحت پوشش بیمه ای قرار دهد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده که گزارش آن توسط کمیسیون اجتماعی به صحن علنی تقدیم شده بود، پس از تصویب در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ بیست و دوم شهریورماه یکهزار و چهارصد و دو مجلس، در تاریخ 1402/06/29 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی – محمدباقر قالیباف
ماده 5 قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی
(اصلاحی 1401/11/05)
الف – سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفتدرصد (7%) حق بیمه سهم بیمهشده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم در امر ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش زیربنای ساختمان، تجدیدبنا، تعمیرات اساسی و یا تخریب آنها و دریافت حق بیمه سهم کارفرمایی مربوط از محل مساحت (متراژ) ساختوساز، این کارگران را بیمه نماید.
متقاضیان ساخت و ساز اعم از احداث و یا تجدید بنا در محدوده، حریم و خارج از حریم شهرها، محدوده روستاها، مناطق آزاد تجاری – صنعتی، مناطق ویژه اقتصادی، نواحی و شهرکهای صنعتی، شهرکهای صنفی، مجتمعها و شهرکهای کشاورزی و مجتمعها و مناطق نمونه گردشگری، مکلفند برای هر مترمربع زیربنا در هر طبقه و همچنین جهت توسعه بنا نسبت به سطح زیربنای توسعهیافته، برای ساخت و ساز شهری با مجوز شهرداریها، سازمانهای متولی مناطق آزاد تجاری – صنعتی، مناطق ویژه اقتصادی، شرکتهای متولی نواحی و شهرکهای صنعتی، شهرکهای صنفی و مجتمعها و مناطق نمونه گردشگری؛ چهاردرصد (4%) و برای ساخت و سازهای داخل محدوده روستاها و خارج از محدوده روستاها (محدوده عمل بخشداریها) با مجوز دهیاریها و بخشداریها و داخل مجتمعها و شهرکهای کشاورزی با مجوز شرکت شهرکهای کشاورزی یک درصدِ (1%) حداقل دستمزد ماهانه همان سال را بهعنوان «حق بیمه سهم کارفرمایی کارگران ساختمانی شاغل» پرداخت نمایند.
تبصره 1- ساخت و سازهای مساجد، حسینیهها و خانههای عالم از پرداخت حق بیمه موضوع این قانون معاف است.
تبصره 2- افراد ناتوان مالی تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور که شخصاً متقاضی پروانه ساختمانی و ساخت و ساز اعم از احداث یا تجدید بنا موضوع این قانون هستند، تا 55 مترمربع از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف میباشند و در ساخت و سازهای شهری به میزان مازاد بر 55 تا 100 مترمربع برای هر مترمربع زیربنا یا توسعه بنا نسبت به سطح زیربنای توسعهیافته، معادل دو درصد (2%) و مازاد بر 100 مترمربع مانند سایر مناطق شهری موضوع این قانون (معادل چهار درصد (4%) حداقل دستمزد ماهانه همان سال) مکلف به پرداخت حق بیمه سهم کارفرمایی کارگران ساختمانی میباشند.
آییننامه اجرائی این تبصره در خصوص نحوه شناسایی اشخاص موضوع این تبصره بر اساس سطح درآمد و دارایی آنها توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری کمیته امداد امام خمینی (ره) تهیه میشود و حداکثر ظرف سهماه از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون به تصویب هیأت وزیران میرسد.
تبصره 3- ساخت و سازهای روستایی با هدف اقامت موقت یا گردشگری بر اساس ضریب مناطق شهری محاسبه میشود.
ب – صدور پروانه ساختمانی و یا اجازه ساخت و ساز توسط مراجع ذیربط از جمله شهرداریها، سازمانهای مناطق آزاد تجاری – صنعتی، سازمانهای مناطق ویژه اقتصادی، شرکتهای شهرکهای صنفی و صنعتی، بخشداریها و دهیاریها منوط به ارائه گواهی واریز حقبیمه به حساب تعیینشده و یا اعلام تقسیط آن توسط سازمان تأمین اجتماعی خواهدبود. سازمان تأمین اجتماعی موظف است با توجه به واریزی حق بیمه و یا ترتیب پرداخت آن، نسبت به ارائه گواهی واریز وجه به مرجع مربوط اقدام نماید. صدور پایانکار اعم از اینکه حق بیمه بهصورت یکجا واریز شده باشد و یا اینکه تقسیط گردد، منوط به ارائه مفاصاحساب از سوی سازمان تأمین اجتماعی میباشد.
ج – سازمان تأمین اجتماعی مکلف است حساب درآمد و هزینههای موضوع این قانون را جداگانه نگهداری نماید و هر سهماه یکبار گزارش عملکرد این ماده اعم از میزان درآمد تحقق یافته، سرمایهگذاری انجام شده و سود حاصل از سرمایهگذاری و هزینه و خسارات پرداختی افراد تحت شمول را به تفکیک به کمیسیونهای اجتماعی و عمران مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
د – در صورت درخواست متقاضی دریافت پروانه، سازمان تأمین اجتماعی مکلف است حق بیمه سهم کارفرما را در زمان صدور پروانه ساختمانی حداکثر تا مدت سه سال و بدون دریافت سود، تقسیط نماید.
ه- – در صورت صدور رأی ابقای اضافهبنا برای ساختمانهای دارای تخلف در کمیسیونهای ماده (99) و ماده (100) قانون شهرداری، مودی موظف است بر اساس ضوابط مندرج در صدر این ماده نسبت به پرداخت حق بیمه اضافهبنا اقدام و مفاصاحساب أخذ نماید.
و – استفاده دارندگان موافقت اصولی، پروانه کسب، کارت بازرگانی و کارگران شاغل در کارگاه های صنفی، صنعتی و موارد مشابه غیرمرتبط از خدمات بیمهای موضوع این قانون، ممنوع است. در صورتی که توسط سازمان تأمین اجتماعی احراز شود فرد بیمهشده در شغل ساختمانی تعریف شده اشتغال نداشته است، متقاضی مکلف است ظرف یکماه نسبت به پرداخت بیست درصد (20%) سهم کارفرمایی برای مدت مربوط اقدام نماید، در غیر این صورت سوابق بیمهای متخلف، متناسب با مدت عدم اشتغال حذف می گردد. سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با بکارگیری روش های متنوع و حتیالامکان به صورت مستقیم، بر پوشش بیمهای کارگران ساختمانی نظارت داشته باشد.
ز – در خصوص آن بخش از کارهای ساختمانی که در اجرای بند (2) ماده (2) این قانون صورت می گیرد، پرداختی سهم سازمان تأمین اجتماعی بابت صدور پروانه ساختمانی در محاسبه حق بیمه پیمانکار، لحاظ و مفاصاحساب مربوط مطابق ماده (38) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/4/3 با اصلاحات و الحاقات بعدی صادر میشود.
ح – سازمان تأمین اجتماعی مکلف است کلیه کارگران ساختمانی متقاضی را پس از بررسی مدارک و احراز اشتغال به عنوان کارگر ساختمانی تحت پوشش بیمهای قرار دهد و حداکثر ظرف یکماه نسبت به تعیین تکلیف کارگران متقاضی که بهصورت مکتوب درخواست نموده اند، اقدام و نتیجه را به آنان اعلام نماید.
ط – آیین نامه اجرائی «نحوه شناسایی کارگران شاغل در کارگاههای ساختمانی کشور» ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری وزارتخانههای کشور و راه و شهرسازی به نحوی تهیه و به تصویب هیأت وزیران می رسد که صدور و تمدید کارت مهارت و ادامه اشتغال در بخش کارگری ساختمان بهصورت دورهای قابل راستیآزمایی بوده و صرفاً کارگران ساختمانی امکان استفاده از این قانون را داشته باشند.
قبلی/ ماده 5 قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی / بعدی
قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی – مرکز پژوهش مجلس