Ceiling Fan Coil
فن کویل سقفی یکی از تجهیزات اصلی و رایج در سیستمهای تهویه مطبوع ساختمانها است که وظیفه سرمایش و گرمایش فضاهای داخلی را بر عهده دارد. این دستگاه به صورت توکار در سقف کاذب نصب میشود و به همین دلیل فضای زیادی را اشغال نمیکند.
فن کویل سقفی چیست و چگونه کار میکند؟
فنکوئل سقفی یک مبدل حرارتی ساده است که از دو بخش اصلی تشکیل شده:
* کویل (Coil): لولههایی که آب سرد یا گرم از درون آنها عبور میکند.
* فن (Fan): یک دمنده که هوای اتاق را از روی کویل عبور میدهد.
نحوه عملکرد فن کویل سقفی
فن، هوای داخل اتاق را مکش کرده و آن را از روی کویل عبور میدهد. اگر آب داخل کویل سرد باشد، هوا خنک شده و به داخل اتاق دمیده میشود (عملکرد سرمایش). اگر آب گرم باشد، هوا گرم شده و فضا را گرم میکند (عملکرد گرمایش). این دستگاه به دلیل سادگی و کارایی بالا، در بسیاری از ساختمانهای مسکونی، اداری، تجاری و هتلها مورد استفاده قرار میگیرد.
انواع و ویژگیها فن کویل سقفی
* براساس نحوه نصب
– فن کوئل سقفی توکار(Concealed / Cassette)
نصب داخل سقف کاذب.
ظاهر مخفی و فقط دریچه هوا مشخص است.
جریان هوا یکنواخت و چهارجهته یا یکجهته.
– فن کویل سقفی روکار (Exposed / Suspended)
زیر سقف نصب میشود، دستگاه مشخص است.
نصب سریع و ساده، مناسب فضاهای صنعتی یا انبارها.
– فن کویل سقفی کانالی (Ducted / Concealed Duct)
اتصال به کانال هوا.
جریان هوا به چند اتاق تقسیم میشود.
ظاهر دستگاه مخفی، کنترل مرکزی یا اتاقی دارد.
* براساس نوع فن و سرعت
– فنکویل تکسرعته (Single Speed)
فقط یک سرعت ثابت فن.
ساده و کمهزینه.
– فنکویل دو یا سه سرعته (Multi-Speed)
چند سطح سرعت برای مصرف بهینه.
– فنکویل اینورتر (Inverter / Variable Speed)
سرعت فن با نیاز سرمایشی یا گرمایشی تنظیم میشود.
مصرف انرژی پایینتر و عمر طولانیتر.
* براساس تعداد کویلها
– فنکویل تککویل (Single Coil)
فقط سرمایش یا گرمایش همزمان دارد.
– فنکویل دوکویل (Double Coil / Chilled & Hot Water Coil)
سرمایش و گرمایش جداگانه.
انعطاف بالاتر برای فصول مختلف.
* براساس جهت توزیع هوا
– یک طرفه (One Way)
هوا از یک جهت وارد فضا میشود.
مناسب اتاقهای کوچک یا راهروها.
– چهار طرفه (Four Way / 360°)
هوا به چهار جهت پرتاب میشود.
مناسب سالنها یا اتاقهای بزرگ.
* براساس سیستم کنترل
- فن کویل سقفی غیرهوشمند (سنتی)
این نوع فنکویلها از سیستمهای کنترلی ساده استفاده میکنند. مدیریت آنها معمولاً از طریق ترموستاتهای دستی و مکانیکی انجام میشود و قابلیتهای محدودی دارند.
ویژگیها:
کنترل دستی: تنظیم دما و سرعت فن به صورت دستی انجام میشود.
عدم اتصال به شبکه: این فنکویلها به سیستمهای Wi-Fi یا شبکه متصل نیستند.
عملکرد محدود: فاقد برنامهریزی هفتگی، کنترل از راه دور یا سنسورهای پیشرفته هستند.
کاربرد:
ساختمانهای قدیمی یا پروژههایی که به دنبال یک راهحل ساده و کمهزینه برای تهویه مطبوع هستند.
- فن کویل سقفی هوشمند (Smart Fan Coils)
این فنکویلها به صورت پیشفرض با قابلیتهای هوشمند داخلی طراحی شدهاند یا به آسانی میتوان آنها را به سیستمهای هوشمند متصل کرد.
ویژگیها:
اتصال به شبکه: دارای ماژولهای داخلی Wi-Fi یا پروتکلهای ارتباطی مانند Modbus برای اتصال به سیستمهای خانه هوشمند یا BMS.
کنترل از راه دور: امکان کنترل دستگاه از طریق اپلیکیشن موبایل، از هر مکان و در هر زمان.
عملکرد خودکار: دارای سنسورهای پیشرفته برای تنظیم خودکار دما و رطوبت بر اساس شرایط محیط.
برنامهریزی زمانی: قابلیت برنامهریزی زمان روشن و خاموش شدن، که به بهینهسازی مصرف انرژی کمک میکند.
کاربرد:
ساختمانهای مدرن و پروژههای نوسازی که به دنبال آسایش بیشتر، مدیریت هوشمند انرژی و افزایش راندمان هستند.
مزایا و معایب فن کویل سقفی
* مزایای کلیدی
* توزیع هوا: امکان کانالکشی و انتقال هوا به نقاط مختلف را فراهم میکند.
* استقلال سیستم: هر واحد به صورت مستقل قابل کنترل است، که مدیریت انرژی را بهینه میکند.
* صرفهجویی در فضا: به دلیل نصب در سقف، فضای ارزشمندی از کف و دیوارها اشغال نمیشود.
* زیبایی و طراحی: با مخفی بودن در سقف، با دکوراسیون داخلی تداخل ندارد و زیبایی فضا حفظ میشود.
* معایب و ملاحظات فن کویل سقفی
* پیچیدگی نصب: نصب آن نسبت به اسپلیت دیواری به دلیل نیاز به کانالکشی و زیرساختهای سقف کاذب، پیچیدهتر است.
* هزینه اولیه: هزینه اولیه خرید و نصب فنکویل معمولاً از اسپلیتهای دیواری بیشتر است.
راهنمای انتخاب فن کویل سقفی
برای انتخاب فن کویل سقفی ، باید چند فاکتور مهم را در نظر گرفت تا کارایی، مصرف انرژی، و تطابق با فضای مورد نظر بهینه باشد.
* ظرفیت سرمایشی و گرمایشی
تعیین BTU/h یا kW مورد نیاز براساس مساحت و ارتفاع اتاق.
– محاسبه بار حرارتی و برودتی:
عوامل مؤثر: تعداد افراد، تعداد پنجرهها، تابش مستقیم آفتاب، تجهیزات برقی، عایقبندی ساختمان.
انتخاب فنکویل با ظرفیت مناسب و تنظیم هواساز (air handling) هماهنگ با فضای سقف کاذب.
* نوع فن کویل سقفی
1. فن کویل سقفی توکار (Casette / Concealed)
مناسب برای سقف کاذب.
توزیع یکنواخت هوا از چهار طرف.
ظاهر زیبا و مخفی.
– فن کویل سقفی کانالی (Ducted / Concealed Duct)
اتصال به کانال هوا.
جریان هوا قابل کنترل به چندین اتاق.
نصب پیچیدهتر ولی انعطاف بالا.
– فن کویل سقفی روکار (Exposed / Suspended)
نصب ساده و سریع.
مناسب فضاهایی که سقف کاذب ندارند.
ظاهر دستگاه مشخص است.
* فاکتورهای فنی
دبی هوا (Air Flow): میزان هوا بر حسب CFM یا m³/h
– صدای فن (Noise Level):
سقفی توکار ≤ 30-35 dB
سقفی کانالی ≤ 25-30 dB
– تعداد سرعت فن: دو یا سه مرحله یا اینورتر برای مصرف بهینه.
* نوع کویلها:
– تک گذر (Single Coil) یا دو گذر (Double Coil)
– جنس کویل: مس/آلومینیوم (انتخاب براساس مقاومت در برابر خوردگی و کیفیت حرارتی)
* اتصالات و کنترل
ترموستات اتاقی (Room Thermostat): دیجیتال یا آنالوگ
کنترل مرکزی (BMS): برای سیستمهای بزرگ
ورودی و خروجی آب: لولهکشی استاندارد ½ یا ¾ اینچ
* نصب و سرویسدهی
دسترسی آسان برای تعویض فیلتر و سرویس کویلها
ارتفاع سقف کاذب حداقل 25–30 سانتیمتر برای فنکویل توکار
توجه به فاصله از دیوار و کانال برگشت هوا
* فاکتور اقتصادی و نگهداری
مصرف برق موتور فن (Watt)
هزینه سالانه نگهداری و فیلترها
طول عمر متوسط: 10–15 سال
نکات کلیدی نصب فن کویل سقفی
فن کویل سقفی برای عملکرد صحیح و طول عمر بالا، نیازمند رعایت نکات کلیدی در زمان نصب هستند. در ادامه به مهمترین موارد اشاره میکنم:
* محل نصب
– تراز بودن: دستگاه باید کاملاً تراز و در یک سطح افقی نصب شود تا آب تقطیرشده (کندانس) به درستی در سینی جمعآوری شده و از طریق لوله تخلیه شود. عدم تراز بودن باعث سرریز آب و آسیب به سقف و تجهیزات زیرین میشود.
– دسترسی آسان: محل نصب باید به گونهای انتخاب شود که در آینده برای نگهداری، تمیزکاری فیلترها و تعمیرات احتمالی، دسترسی به دستگاه راحت باشد. استفاده از دریچههای دسترسی (Access Panel) ضروری است.
– فاصله مناسب: فن کویل سقفی نباید دقیقاً بالای منابع گرمایی یا سرمایی (مانند اجاق گاز یا یخچال) قرار گیرد، زیرا این امر بر عملکرد آن تأثیر منفی میگذارد.
* لولهکشی
– عایقکاری کامل: لولههای آب سرد و گرم باید به طور کامل با عایقهای مناسب پوشانده شوند تا از هدر رفت انرژی و عرق کردن لولهها (تشکیل قطرات آب) جلوگیری شود.
– شیببندی صحیح لوله درین: لوله تخلیه آب (درین) باید دارای شیب مناسب (حداقل یک تا دو درصد) باشد تا آب کندانس به راحتی از دستگاه خارج شود.
* برقرسانی
– سیمکشی مناسب: سیمهای برقرسانی باید متناسب با توان مصرفی فن کویل سقفی انتخاب شوند.
– فیوز مستقل: برای هر فن کویل سقفی یا مجموعهای از آنها، یک فیوز جداگانه در نظر گرفته شود تا در صورت بروز مشکل، فقط همان مدار قطع شود.
* کانالکشی و دریچهها
– مقاومت و عایقبندی کانال: کانالهای هوا باید از مواد مقاوم ساخته شده و به خوبی عایقبندی شوند تا از اتلاف انرژی و ورود آلودگی به هوا جلوگیری شود.
– اندازه مناسب: ابعاد کانالها و دریچههای هوا باید بر اساس محاسبات مهندسی و با توجه به دبی هوای مورد نیاز برای فضا انتخاب شوند.
– دریچههای برگشت هوا: دریچههای برگشت هوا باید در محلی مناسب نصب شوند تا گردش هوا به درستی انجام گیرد.
رعایت این نکات در زمان نصب، عملکرد بهینه، کاهش هزینههای انرژی و افزایش طول عمر دستگاه را تضمین میکند.
برند های معروف فن کویل سقفی
* تکاپو (Takapo)، ایران
* گرین (Green)، چین
* الیکا (Elika)، ایتالیا
* هانیول (Honeywell)، آمریکا
* چاینا فن (China Fan Coil)، چین
نکته: برای پروژههای صنعتی و لوکس، ترجیح به برند اروپایی و یا ژاپنی است.
خرید فن کویل سقفی
عوامل موثر در قیمت فن کویل سقفی مشخصات فنی، نوع و طراحی، موتور و فن، اتصالات و تجهیزات جانبی، برند و کشور سازنده، خدمات پس از فروش و گارانتی، شرایط پروژه و نصب ، نوسانات ارز می باشد .
موضوعات مرتبط
*