کارتریج شیر اهرمی

Lever Faucet Cartridge

کارتریج شیر اهرمی ،  قطعه‌ای است که درون شیرآلات اهرمی قرار دارد و وظیفه کنترل جریان و دمای آب را بر عهده دارد. این قطعه، نقش حیاتی در عملکرد صحیح شیرآلات ایفا می‌کند.

این قطعه باعث می‌شود حرکت اهرم صاف، روان و بدون نشتی باشد و بتوان آب گرم و سرد را به دلخواه ترکیب کرد.

وظایف اصلی کارتریج شیر اهرمی

* کنترل جریان آب: کارتریچ با حرکت اهرم شیر، جریان آب را قطع و وصل می‌کند.

* تنظیم دمای آب: کارتریج با حرکت اهرم شیر به سمت چپ و راست، دمای آب را تنظیم می‌کند.

* کنترل فشار آب: کارتریج فشار آب خروجی از شیر را تنظیم می‌کند.

عملکرد شیر اهرمی و نقش کارتریج

شیر اهرمی ( Lever Faucet) با یک اهرم ساده امکان کنترل همزمان جریان و دمای آب را فراهم می‌کند. قلب این عملکرد، کارتریج داخلی است.

۱. مکانیزم اصلی

اهرم شیر به کارتریج متصل است.

حرکت اهرم به سمت بالا / پایین → کنترل جریان آب

حرکت اهرم به چپ / راست → تنظیم دمای آب (ترکیب آب گرم و سرد)

۲. عملکرد کارتریج

کارتریج شامل دیسک‌های سرامیکی یا پلاستیکی است.

وقتی اهرم حرکت می‌کند، دیسک‌ها کانال‌های آب سرد و گرم را باز یا بسته می‌کنند.

ترکیب جریان آب سرد و گرم، دمای خروجی را تنظیم می‌کند.

کارتریج از نشتی و چکه کردن آب جلوگیری می‌کند و حرکت اهرم را روان نگه می‌دارد.

۳. مراحل جریان آب

1. آب از لوله سرد و گرم وارد کارتریج می‌شود.

2. بسته به موقعیت اهرم، دیسک‌ها مسیر آب را باز یا بسته می‌کنند.

3. آب مخلوط و با دمای تنظیم شده از شیر خارج می‌شود.

انواع کارتریج شیر اهرمی

براساس جنس

* کارتریج سرامیکی (Ceramic Cartridge)

این نوع کارتریج‌ها رایج‌ترین نوع هستند و از دو صفحه سرامیکی تشکیل شده‌اند که روی هم حرکت می‌کنند. این صفحات سرامیکی، مقاومت بالایی در برابر سایش و خوردگی دارند و عمر طولانی دارند.

*کارتریج پلاستیکی (Plastic / Polymer Cartridge)

این نوع کارتریج‌ها ارزان‌تر از کارتریج‌های سرامیکی هستند، اما عمر کوتاه‌تری دارند.

* کارتریج فلزی (Metal Cartridge)

جنس برنج یا آلیاژهای فلزی ، مقاوم و با عمر طولانی ، بیشتر در شیرهای لوکس استفاده می‌شود

*  بر اساس سایز

(استانداردترین و مهم‌ترین دسته‌بندی)

* 25 میلی‌متر
کاربرد: شیرهای فلت، مخفی، زیرکار، کم‌مصرف

* 35 میلی‌متر

رایج‌ترین در روشویی و شیرهای معمولی

* 40 میلی‌متر

برای آشپزخانه، بدنه حجیم، دبی بالاتر

* سایزهای خاص

45 / 47 / 48 میلی‌متر

مخصوص برندهای خاص و مدل‌های فلت/لوکس

 بر اساس نوع عملکرد

این دسته‌بندی حرفه‌ای‌ترین نوع است:

*  کارتریج میکس (Mixing Cartridge)

رایج در همه شیرهای اهرمی ، مخلوط‌کن آب سرد و گرم

* کارتریج ترموستاتیک (Thermostatic)

تنظیم خودکار دما ، مقاوم به نوسان فشار ، گران‌تر و حساس‌تر

* کارتریج سه‌راهه (3-way)

کنترل هم‌زمان چند خروجی ، برای شیر توکار دوش + یونیورست

* کارتریج دوحالته (Eco / Full Flow)

در مدل‌های کم‌مصرف دارای دو سطح دبی: صرفه‌جویی و دبی کامل ،

* کارتریج چرخشی Side-Control

کنترل دما از کنار ، طراحی خاص برای شیرهای لوکس

 بر اساس ساختار بدنه و طراحی

* استاندارد (Round Body)

بیشترین کاربرد ، قابل جایگزینی آسان

* فلت (Flat Cartridge)

مخصوص شیرهای فلت و مدل‌های طراحی خاص ، بسیار گران‌تر ، غیرقابل جایگزینی با مدل‌های معمولی

* کارتریج بلند / کوتاه (Long / Short Stem)

تفاوت در ارتفاع شافت

* کارتریج اختصاصی برند

طراحی انحصاری توسط برندهایی مثل Grohe، Kludi جایگزین فقط با مدل خودشان

 بر اساس قدرت دبی و فشار کاری

* Low Flow (کم‌مصرف)

مناسب ساختمان‌های با محدودیت مصرف

* High Flow (دبی بالا)

آشپزخانه‌ها، هتل‌ها، پروژه‌های صنعتی

* High Pressure / Low Pressure

برای سیستم‌های تحت‌فشار یا پمپ‌دار

 بر اساس نوع اتصال داخلی

✔ کارتریج دوپین (Dual-Pin)

رایج‌ترین – اتصال با دو زبانه

* کارتریج چندپینی (Multi-Pin)

برندهای خاص، قفل حرکتی دقیق‌تر

* کارتریج شیار‌دار (Grooved Base)

برای مدل‌های خاص یا شیرهای صنعتی

 بر اساس کاربری

* کارتریج شیر روشویی

سالنی، ساده، 35mm

* کارتریج شیر آشپزخانه

بدنه بزرگ، دبی بالا، 40mm

* کارتریج شیر دوش / حمام

گاهی چندراهه یا ترموستاتیک

* کارتریج زیرکار / توکار

سه‌راهه، چهارراهه، بلند و خاص

* کارتریج شیر فلت و خاص

بیشترین قیمت و طراحی اختصاصی

 بر اساس عملکرد حرارتی و صرفه‌جویی

این دسته‌بندی نشان‌دهنده ویژگی‌های پیشرفته در کارتریج‌های مدرن است:

*  کارتریج با محدود کننده دما (Temperature Limiter)

این نوع دارای حلقه‌ای یا مکانیزمی است که حداکثر زاویه چرخش اهرم به سمت آب گرم را محدود می‌کند.

موجب  ایمنی بالا در برابر سوختگی (به ویژه در خانه‌های دارای کودک و سالمند) و صرفه‌جویی در مصرف انرژی می باشد.

* کارتریج با عملکرد سرد (Cold Start Cartridge)

در این نوع  در حالت بسته (اهرم رو به جلو و در مرکز )، تنها آب سرد از شیر خارج می‌شود. برای خروج آب گرم، باید اهرم به سمت چپ چرخانده شود.

اما در کارتریج‌های معمولی، وقتی اهرم را در حالت وسط قرار می‌دهی، آب ولرم می‌آید → یعنی سیستم هم آب سرد را باز می‌کند و هم مقدار کمی آب گرم را بی‌دلیل وارد جریان می‌کند. حتی اگر مصرف‌کننده نیازی به گرم کردن آب نداشته باشد.
Cold Start این اتلاف انرژی را حذف می‌کند.

* کارتریج با محدود کننده دبی (Flow Limiter)

دارای مکانیزمی است که حداکثر جریان آب خروجی را بدون کاهش کیفیت ترکیب، محدود می‌کند.
صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب.

نکته : در پروژه‌های لوکس و سبز، استفاده از کارتریج‌های دارای ویژگی Cold Start (عملکرد سرد) و محدود کننده دما، ارزش افزوده بالایی را در زمینه ایمنی و مدیریت انرژی به همراه دارد.

تعویض کارتریج شیر اهرمی

تعویض کارتریج شیر، کار نسبتاً آسانی است و می‌توانید خودتان آن را انجام دهید. برای این کار، باید مراحل زیر را دنبال کنید:

* جریان آب را قطع کنید.

* اهرم شیر را باز کنید.

* کارتریج قدیمی را خارج کنید.

* کارتریج جدید را نصب کنید.

* اهرم شیر راببندید.

* جریان آب را وصل کنید.

ویژگی‌ها و مزایا

۴. مزایای این مکانیزم

کنترل یک‌دست جریان و دما با یک حرکت ساده

کاهش نشتی و چکه کردن شیر نسبت به شیرهای سنتی با دو دستگیره

نصب و تعویض سریع کارتریج در صورت خرابی

طول عمر بالاتر، به ویژه با کارتریج سرامیکی نسبت به واشرهای سنتی

نکات مهم در خرید کارتریج شیر اهرمی

* نوع شیر

کارتریج شیر باید با نوع شیرآلات شما سازگار باشد. قبل از خرید، سایز و مدل کارتریج شیر خود را بررسی کنید.

شیر اهرمی ساده (Single-Handle Faucet) با شیر دوش و سینک آشپزخانه یا روشویی ممکن است کارتریج متفاوت داشته باشد.

برخی شیرهای اهرمی سایز بزرگ‌تر یا قطر متفاوت دارند.

* جنس کارتریج

سرامیکی (Ceramic) → بادوام، بدون نشتی، گران‌تر

پلاستیکی / پلیمر (Plastic / Polymer) → اقتصادی، عمر کمتر

فلزی / برنجی (Metal / Brass) → لوکس، عمر طولانی

 اندازه و قطر

کارتریج‌ها در قطر داخلی و خارجی، طول و قطر بدنه شیر متفاوت‌اند.

تعویض نیازمند دقت در مدل و سایز سازگار با شیر است.

نوع عملکرد

تک‌دیسکی (Single Disk / Ceramic Disc) → بیشتر شیرهای جدید

دو دیسکی یا ترکیبی (Double Disk) → شیرهای خاص یا لوکس

برند و استاندارد

حتی کارتریج‌های سرامیکی برندهای مختلف با هم سازگار نیستند.

برندهای معتبر کیفیت بالاتر و عملکرد روان‌تر دارند..

هر کارخانه معمولاً کارتریج مخصوص مدل‌های خودش را دارد

سایز، جنس و طراحی داخلی بین برندها متفاوت است

سازگاری با شیر مهم است؛ حتی کارتریج‌های مشابه از برندهای مختلف ممکن است جایگزین هم نشوند.

برندهای معتبر کارتریج سرامیکی با کیفیت بالا و عمر طولانی ارائه می‌دهند.

Universal Cartridge وجود دارد اما معمولاً کیفیت و دوام کمتری دارد و ریسک نشتی دارد.

سایز کارتریج شیر اهرمی

در اغلب شیرهای اهرمی‌ موجود در ایران کارتریج در سه سایز استاندارد استفاده می‌شود:

* سایز 35 میلی‌متر

رایج‌ترین ، در اکثر شیرآلات اهرمی معمولی  ، برندهای اقتصادی تا میان‌رده ، بدنه‌های کوچک و جمع‌وجور

* سایز 40 میلی‌متر

قدرت دبی بیشتر ، در شیرآلات حرفه‌ای‌تر ، آشپزخانه‌ها و مدل‌هایی با بدنه بزرگ ، دبی آب بهتر و دوام بالاتر

* سایز 25 میلی‌متر

خاص و کم‌مصرف ، معمولاً برای شیرهای مخفی، دیواری، زیرکار و مدل‌های فشرده ، مصرف کمتر، نصب خاص

تشخیص سایز کارتریج

باز کردن شیر

(روش قطعی و بدون خطا)

خارج کردن و اندازه‌گیری قطر کارتریج را با خط‌کش یا کولیس اندازه بگیر:

حدود 35mm → کارتریج 35

حدود 40mm → کارتریج 40

حدود 25mm → کارتریج 25

> اگر 1–2 میلی‌متر اختلاف دیدی، طبیعی است. استانداردها با تلرانس تولید می‌شوند.

نشانه‌های ظاهری بدون باز کردن

* کارتریج 35 : اهرم ظریف و کوتاه ، بدنه شیر باریک ، مناسب روشویی و مدل‌های اقتصادی

* کارتریج 40 : اهرم بزرگ‌تر و حس سنگین‌تر ، بدنه حجیم‌تر ، معمولاً در آشپزخانه و شیرهای لوکس

* کارتریج 25 : شیرهای فلت، مخفی، یا زیرکار ، بدنه خیلی جمع‌وجور ، اهرم کوتاه

برندهای کارتریج شیر اهرمی

* کرومات (Kohler / Cartridge) ، آمریکا ، کیفیت بالا، دوام طولانی، سرامیکی و مقاوم در برابر رسوب

* شودر (Shouder / Cartridge) ، چین ، اقتصادی، کارتریج پلاستیکی و سرامیکی، نصب آسان

* شودر ترک (Shouder Turkey / Cartridge) ، ترکیه ، کیفیت متوسط، دوام قابل قبول، سازگار با شیرهای اهرمی استاندارد

* شودر ایتالیا (Shouder Italy / Cartridge) ، ایتالیا ، سرامیکی با دقت بالا، مناسب شیرهای لوکس

* شودر آلمان (Shouder Germany / Cartridge) ، آلمان ، سرامیکی مقاوم، نصب سریع، عملکرد روان

* شودر اسپانیا (Shouder Spain / Cartridge) ، اسپانیا ، سرامیکی و فلزی، مقاوم در برابر رسوب و خوردگی

* کرومات ترک (Kohler Turkey / Cartridge) ، ترکیه ، کیفیت جهانی، سازگار با شیرهای استاندارد، طول عمر بالا

* شودر چین (Shouder China / Cartridge) ، چین ، اقتصادی، مناسب پروژه‌های انبوه‌سازی

عوامل مؤثر در قیمت کارتریج شیر اهرمی

 معیاهای  دسته‌بندی بر قیمت و کیفیت  اثرگذار هستند.

* سایز کارتریج (25 – 35 – 40 میلی‌متر)

40mm همیشه گران‌تر از 35 است (به‌خاطر دبی بالاتر و ساختار بزرگ‌تر).

25mm به‌خاطر تولید کمتر و استفاده در شیرهای خاص معمولاً قیمت بالاتری دارد.

* برند و کشور سازنده

– رده لوکس (گران) :اسپانیا، ایتالیا، آلمان (SEDAL – Kerox – Vernet – Flühs)

دوام بالا، یکنواختی حرکت، سرامیک باکیفیت

– رده میان‌رده : ترکیه، یونان، کره

کیفیت مناسب با قیمت منطقی

– رده اقتصادی : چین، بدون‌برند یا OEM

عمر کمتر، سرامیک ضعیف‌تر، لیور حساس‌تر

* نوع کارتریج

کارتریج معمولی تک‌خروجی (پایه شیرهای اهرمی) → ارزان‌تر

کارتریج دو/سه‌راهه (زیرکار، مخفی، ترموستاتیک) → گران‌تر

کارتریج تاپ‌ویو / فلت / اختصاصی برند → بالاترین قیمت

* تکنولوژی و کیفیت سرامیک

ضخامت صفحات سرامیک ، دقت تراش ، مقاومت در برابر رسوب ، کیفیت سرامیک، مهم‌ترین عامل افزایش قیمت است.

* بدنه و متریال داخلی

پلیت فلزی ضخیم‌تر ، اورینگ‌های مقاوم‌تر ، شافت تقویت‌شده ، مستقیماً روی طول عمر و قیمت اثر می‌گذارد.

* قابلیت بازسازی، خدمات و گارانتی

برندهای معتبر گارانتی می‌دهند → قیمت بالاتر ، کارتریج‌های بدون خدمات → ارزان‌تر اما ریسک بیشتر

* نوسانات ارزی

موضوعات مرتبط

* شیر اهرمی تعویض کارتریچ – ویدئو

* بورد تصاویر کارتریج شیر اهرمی

---