ساخت و ساز همچون یک محصول (CaaP)

Construction as a Product

مفهوم  ساخت و ساز همچون یک محصول (CaaP) یا «ساختمان به مثابه محصول»، در حقیقت یک «تغییر پارادایم» (Paradigm Shift) بنیادین است که تلاش می‌کند صنعت ساختمان را از مدل «پروژه‌محور» به مدل «محصول‌محور» (مشابه صنایع خودروسازی یا تکنولوژی) تغییر دهد.
تکنولوژی ساخت پر سرعت نمونه ای پیشرفته از این رویکرد است.

رویکرد ساخت و ساز همچون یک محصول (CaaP)

در نگاه سنتی، ساختمان یک «پروژه» است؛ یعنی یک رخداد منحصربه‌فرد که در یک مکان خاص، با اکیپ‌های مختلف و شرایط پیش‌بینی‌نشده ساخته می‌شود.

اما در تفکر CaaP، ساختمان یک «محصول» (Product) است؛ یعنی یک موجودیت تعریف‌شده، استاندارد، قابل تکرار و دارای زنجیره تأمین مشخص که در کارخانه تولید و در سایت «نصب» می‌شود.

ابعاد مختلف این مفهوم

•  به عنوان یک «تفکر و ایده» (Mindset)
  این تفکر می‌گوید: «به جای اینکه هر بار چرخ را اختراع کنیم، باید یک پلتفرم ساختمانی طراحی کنیم که هزاران بار قابل تولید باشد.» در این نگاه، معماران به جای طراحی یک ساختمان خاص، یک «سیستم محصول» را طراحی می‌کنند.
• به عنوان یک «استراتژی عملیاتی» (Strategy)
  این استراتژی بر پایه DFMA (طراحی برای ساخت و مونتاژ) بنا شده است. یعنی از همان لحظه اول، ساختمان طوری طراحی می‌شود که قطعات آن بهینه‌ترین حالت برای تولید در کارخانه و سریع‌ترین حالت برای مونتاژ در سایت را داشته باشند.
• به عنوان یک «پالیسی و شیوه مدیریتی» (Policy)
  در سطح کلان، این یک سیاست برای حذف هدررفت (Lean) است. وقتی ساختمان محصول باشد، شما می‌توانید برای آن:
  • کاتالوگ داشته باشید.
  • قیمت قطعی اعلام کنید (نه برآورد).
  • گارانتی و خدمات پس از فروش (مانند یک لپ‌تاپ یا ماشین) ارائه دهید.

مقایسه ساخت و ساز محصول محور و پروژه محور

• مکان تولید
  – پروژه‌ محور (سنتی) : در محل کارگاه (در معرض باد و باران)
  – نگاه محصول‌محور (CaaP) : در محیط کنترل‌شده کارخانه
• زنجیره تأمین
  – پروژه‌محور (سنتی) :  متغیر و برای هر پروژه متفاوت
  – نگاه محصول‌محور (CaaP) : ثابت، پایدار و بهینه شده
• کیفیت
  – پروژه‌محور (سنتی) :  وابسته به مهارت کارگر در آن لحظه
  – نگاه محصول‌محور (CaaP) : وابسته به استانداردهای کنترل کیفیت صنعتی
• پیش‌بینی‌پذیری
  – پروژه‌محور (سنتی) : پایین (تأخیر و افزایش هزینه عادی است)
  – نگاه محصول‌محور (CaaP) : بسیار بالا (زمان و هزینه از قبل فیکس است)
• تکرارپذیری
  – پروژه‌محور (سنتی) : هر ساختمان یک نمونه اولیه (Prototype) است
  – نگاه محصول‌محور (CaaP) : هر ساختمان نسخه‌ای از یک محصول تکامل‌یافته است

چرا این مفهوم آینده صنعت است؟

• برندینگ: شرکت‌ها دیگر «پیمانکار» نیستند، بلکه «تولیدکننده برند ساختمان X » هستند.
• اقتصاد مقیاس: با تولید انبوه یک محصول ثابت، هزینه تمام‌شده به شدت کاهش می‌یابد.
• دیجیتالی شدن: محصول  دارای شناسنامه فنی دیجیتالی است و ساختمان را می‌توان به سادگی در فضای دیجیتال (Digital Twin) شبیه‌سازی و پیش‌فروش کرد.

تاریخچه تفکر ساخت و ساز همچون یک محصول (CaaP)

رویکرد ” ساخت و ساز همچون یک محصول (CaaP) ”  را نمی‌توان به یک فرد واحد نسبت داد؛ بلکه این یک تکامل تاریخی است که از «رؤیای صنعتی‌سازی» در اوایل قرن بیستم شروع شد و امروز با «تکنولوژی‌های ساخت پیشرفته» به اوج رسیده است.

• منشأ تاریخی و ابداع‌کنندگان اولیه
  این تفکر حاصل تلاقی هنر، معماری و تولید انبوه است:
  • والتر گروپیوس (Walter Gropius):
    بنیان‌گذار مدرسه بائوهاوس (Bauhaus) در سال ۱۹۱۹، اولین کسی بود که به طور جدی ایده «صنعتی‌سازی مسکن» را مطرح کرد. او معتقد بود ساختمان‌ها باید مانند ماشین‌ها در کارخانه تولید شوند.
  •  باکمینستر فولر (Buckminster Fuller):
    در دهه ۱۹۲۰، او با طرح Dymaxion House، ایده یک خانه تمام‌آماده، سبک و قابل حمل‌ونقل را ارائه داد که می‌توان آن را به صورت انبوه تولید و در هر جایی نصب کرد. او اولین کسی بود که به ساختمان به چشم یک «تکنولوژی» (Product) نگاه کرد تا یک «ملک».
  • لو کوربوزیه (Le Corbusier):
    با جمله معروفش «خانه، ماشینی است برای زندگی»، زیربنای فکری این پارادایم را ریخت. او معتقد بود استانداردسازی قطعات، کلید حل بحران مسکن است.

نمونه‌های اجرا شده با این تفکر در جهان

در دهه‌های اخیر، شرکت‌های بزرگی توانستند این “ایده” را به “محصول” تبدیل کنند:

•  Nakagin Capsule Tower (ژاپن):
  یکی از اولین نمونه‌های واقعی (دهه ۷۰) که در آن آپارتمان‌ها به صورت «کپسول‌های تمام‌آماده» به یک هسته مرکزی متصل شدند.
• پروژه Clement Canopy (سنگاپور):
  یکی از بلندترین ساختمان‌های بتنی پیش‌ساخته جهان (PPVC) که کاملاً با تفکر ساختمان به مثابه محصول ساخته شد.
• هتل‌های Hilton در کالیفرنیا:
  بسیاری از شعبه‌های جدید این هتل با استفاده از باکس‌های تمام‌آماده (باکس‌مدول) ساخته شده‌اند؛ به طوری که هر اتاق با تمام تجهیزات (حتی روتختی و تلویزیون) در کارخانه تولید و در سایت روی هم چیده شده است.

 رهبران امروز درعملیاتی کردن (CaaP)

• شرکت Katerra (آمریکا):
  اگرچه با چالش‌های مالی روبرو شد، اما آن‌ها پیشگام تعریف Construction as a Product در مقیاس بزرگ بودند. آن‌ها کل زنجیره تأمین را (از جنگل برای چوب تا نرم‌افزار طراحی) در کنترل داشتند.
• Bjarke Ingels (معمار دانمارکی – BIG):
  او یکی از چهره‌های شاخصی است که معماری را به سمت سیستم‌های مدولار و تکرارپذیر می‌برد. او با شرکت‌های مختلفی برای طراحی پلتفرم‌های ساختمانی (نه فقط ساختمان‌های تکی) همکاری می‌کند.
• شرکت Sekisui House (ژاپن):
  پیشرفته‌ترین نمونه حال حاضر جهان. آن‌ها مسکن را کاملاً به صورت محصول (Product) می‌فروشند. خریدار به فروشگاه می‌رود، مدل خانه را انتخاب می‌کند و در کمتر از چند هفته، خانه در کارخانه تولید و در چند روز نصب می‌شود.
• تیم‌های مهندسی در سنگاپور:
  دولت سنگاپور (BCA) در حال حاضر پیشروترین نهاد در پالیسی‌گذاری برای اجباری کردن روش PPVC است و این کشور را به قطب اصلی این تفکر تبدیل کرده است.

موضوعات مرتبط

• تکنولوژی ساخت پرسرعت