تنش فشاری
Compression stress
تنش فشاری یعنی نیروی فشار وارد بر ماده که میخواهد آن را له یا کوتاه کند.
نیرویی است که بهصورت فشار بر یک ماده وارد میشود و تمایل دارد آن را کوتاهتر، متراکمتر یا خرد کند.
این تنش زمانی ایجاد میشود که نیروها از دو طرف به سمت داخل به جسم وارد شوند.
فرمول تنش فشاری
sigma c = F÷A
σc = تنش فشار
F = نیروی فشاری وارد بر جسم
A = مساحت سطحی که نیرو بر آن وارد میشود
هرچه F بیشتر یا A کمتر ، تنش فشاری بیشتر می باشد.
رفتار ماده در تنش فشاری
مواد تحت تنش فشاری کوتاه میشوند (کاهش طول) ، سطح مقطع ممکن است کمی زیاد شود و در صورت عبور از مقاومت نهایی ، ترک خوردگی، لهشدگی یا شکست فشاری رخ میدهد.
نمونههای واقعی در ساخت و ساز
* ستون بتنی زیر بار طبقات
* فونداسیون زیر وزن ساختمان
* دیوار آجری زیر بار ثقلی
* پایههای پل
* سنگها زیر فشار زمین
* بتن، سنگ و آجر در برابر تنش فشاری بسیار قوی هستند.
* فولاد و آلومینیوم هم خوب هستند ولی احتمال کمانش دارند.
کاربرد تنش فشاری در مهندسی عمران
* طراحی ستونها
* محاسبه ظرفیت باربری فونداسیون
* کنترل مقاومت بتن
* طراحی دیوار باربر
* تحلیل نیروهای وارد بر پلها
* محاسبه بارهای مرده و زنده سازه
تفاوت تنش فشاری، کششی و برشی
(Compressive / Tensile / Shear Stress)
در مهندسی سازه، هر قطعه تحت سه تنش اصلی قرار میگیرد. شناخت تفاوت آنها برای تحلیل، طراحی و انتخاب مصالح ضروری است.
* تنش فشاری : فشار به سمت داخل
واکنش : کوتاه شدن / لهشدن بتن، سنگ
* تنش کششی : کشیده شدن به بیرون
واکنش : افزایش طول / پارگی فولاد، کابل
* تنش برشی : نیروی موازی
واکنش : لغزش / برش فولاد، اتصالات