ونت فاضلاب خشک
Dry Vent
ونت فاضلاب خشک از انواع ونت فاضلاب و یک مسیر مستقل تهویه است که فقط برای تنظیم فشار شبکه فاضلاب طراحی میشود و هیچ فاضلابی از آن عبور نمیکند. از نظر ایمنی و پایداری سیستم، روش استاندارد و کلاسیک محسوب میشود.
ونت خشک لولهای است که فقط برای تهویه سیستم فاضلاب استفاده میشود و هیچگونه فاضلابی از آن عبور نمیکند.
علت نام ونت خشک این است که در طول مسیر خود به هیچ عنوان هیچ آب ریزی به این لوله ها وجود ندارد.
فلسفه وجودی ونت خشک
وقتی آب در لوله فاضلاب تخلیه میشود، به علت حرکت ستون آب در رایزر، دو پدیده ایجاد میشود:
- فشار منفی در پشت جریان
- فشار مثبت در جلوی جریان
اگر هوا نتواند وارد سیستم شود، فشار منفی باعث مکیده شدن آب سیفون یا سیفوناژ میشود. این یعنی از بین رفتن آببند و ورود بوی فاضلاب به داخل فضا.
بنابر این ونت خشک مسیر مستقلی برای ورود و خروج هوا فراهم میکند تا:
- فشار سیستم برابر با فشار اتمسفر بماند
- آب داخل شترگلو حفظ شود
- بو و گازهای فاضلاب وارد محیط نشوند
نحوه اجرای ونت خشک
در هر طبقه بالای هر یک از تجهیزات بهداشتی و در کنار توالت های فرنگی و ایرانی یک لوله مجزا به عنوان ونت خشک و تنها در راستای تخلیه و تنظیم فشار هوای داخل لوله تعبیه می شود و به بالا هدایت می شود.
در بالاترین نقطه این لوله های ونت خشک به همدیگر متصل می شوند و در نهایت به لوله ونت اصلی که در پایین ترین قسمت لوله فاضلاب تعبیه شده بود قفل می شوند و به بالاترین نقطه خانه که فضایی بالاتر از آخرین نقطه سقفی ساختمان باشد هدایت می شوند.
بهترین حالت طراحی ونت خشک این است که سرویس ها و تجهیزات بهداشتی در یک مسیر به یک لوله اصلی ونت خشک قفل شوند تا به بیرون یا بالای پشت بام هدایت شوند.
در یک مثال ساده برای یک روشویی:
- خروجی سیفون به لوله افقی تخلیه وصل میشود
- قبل از رسیدن به رایزر اصلی، یک انشعاب عمودی رو به بالا گرفته میشود
- این لوله عمودی تا بالای بام ادامه پیدا میکند
- انتهای آن در بام باز بوده و به هوای آزاد متصل است
نکته بسیار مهم این است که نقطه اتصال ونت باید بالاتر از خط جریان فاضلاب باشد تا هیچگاه فاضلاب وارد آن نشود.
الزامات فنی مهم
- قطر ونت معمولاً کمتر از نصف قطر لوله تخلیه نیست
- شیب شاخه افقی ونت باید حداقل 1 درصد به سمت لوله تخلیه باشد
- خروجی ونت باید حداقل فاصله مجاز از پنجرهها و هواکشها داشته باشد
- اتصال ونت به لوله افقی باید در فاصله مجاز از سیفون انجام شود
مزایا در طراحی ساختمان
- عملکرد کاملاً پایدار و مطمئن
- ریسک پایینتر نسبت به ونت تر
- مناسب برای ساختمانهای بلند
- تطابق آسانتر با مقررات ملی ساختمان
- در پروژههای با ارتفاع زیاد یا سیستمهای پیچیده، ونت خشک معمولاً گزینه ایمنتر محسوب میشود.
5 نکته تصمیم گیری مهم برای طراح و مجری
اگر طراحی به نحوی باشد که ونت تر عملاً اجتناب ناپذیر گردد، باید با کنترل های اجرایی مناسب ریسک را پایین آورد، از جمله:
- کنترل دقیق قطر و شیب لوله ها طبق مبحث ها و استانداردهای مرتبط
- کاهش طول مسیرهایی که احتمال تماس مایع در آن ها بالاست
- پیش بینی دسترسی برای بازرسی و سرویس
- کنترل دقیق اتصال ها و درزگیری ها و جلوگیری از برگشت های موضعی
تفاوت ونت تر با ونت خشک
- عملکرد
- ونت خشک Dry Vent : فقط برای تهویه است و هیچ فاضلابی از آن عبور نمیکند.
- ونت تر Wet Vent : همزمان هم هوا و هم فاضلاب را عبور میدهد.
- ریسک گرفتگی و رسوب
- ونت خشک: تماس با مایع حداقل است، بنابراین رسوب گذاری و تشکیل لایه های داخلی کمتر و کنترل کیفیت آسان تر است.
- ونت تر: تماس با مایع بیشتر است، پس احتمال تجمع چربی، مواد جامد و رسوب های آلی افزایش می یابد و گرفتگی به مراتب محتمل تر می شود.
- ریسک بو و نشت گاز
- ونت خشک: گازها از طریق مسیر هوا منتقل می شوند اما معمولاً تماس مایع با دیواره کمتر است، لذا بار بوی نامطبوع کمتر از حالت ونت تر می شود.
- ونت تر: چون دیواره داخلی دائماً مرطوب تر است، نگهداری بو و آزادسازی گازهای بدبو طولانی تر می شود.
- پایداری عملکرد و کنترل سیفون
- ونت خشک معمولاً برای حفظ تعادل فشار و جلوگیری از سیفون مکش بهتر عمل می کند چون شرایط جریان آن بیشتر “هوا محور” است.
- ونت تر اگر به هر دلیل جریان مایع در آن غلبه پیدا کند، رفتار هیدرولیکی و فشار در لحظه تخلیه می تواند غیر قابل پیش بینی تر شود و ریسک اختلال در تهویه و در نتیجه مکش سیفون بالا می رود.
- نگهداری و هزینه های پنهان
- ونت خشک: ریسک تعمیرات و گرفتگی کمتر است و بازدیدهای دوره ای معمولاً هزینه کمتری دارد.
- ونت تر: نگهداری سنگین تر و پر ریسک تر است و ممکن است هزینه پنهان ناشی از گرفتگی، بازکردن لاین، تعویض قطعات و شکایت های بهره برداری بیشتر شود.
ونت تر یا ونت خشک کدام بهتر است و چرا ؟
در اکثر پروژه های ساختمانی و از نگاه مدیریت ریسک، ونت خشک بهتر است.
دلیل اصلی آن:
- کاهش ریسک رسوب و گرفتگی
- کاهش ریسک بو و آلودگی ثانویه
- عملکرد پایدارتر برای کنترل فشار و جلوگیری از مکش سیفون
- نگهداری ساده تر و پیش بینی پذیری بیشتر برای پیمانکار و بهره بردار