سیامک نامدار - مشاور استراتژیک ساختمان و املاک

ریگر – سیگنال من

آنچه که در این مقاله میخوانید نمایش

Rigger – signal man crane

ریگر – سیگنال من یا سیم بکسل انداز ، فردی آموزش دیده است که در عملیات باربرداری ، برای حمل و جابجایی ایمن بار و انواع بستن بار ، که با هماهنگی های لازم با راننده ی جرثقیل ، بار و تجهیزات را جابجا می‌کند.
ریگر یا سیگنال مَن در پائین جرثقیل می ایستد و به کمک بی سیم و علائم دستی استاندارد شده (hand signal) به اپراتور جرثقیل اعلام می کند ، که چگونه بار را حرکت دهد.
Rigger باید دوره آموزشی مخصوص را گذرانده و گواهینامه مربوطه را دریافت کرده باشد.
سیگنال‌مَن یک اصطلاح است وشاید امروزه درخصوص جنیست Rigger تقریبا بی ربط گردیده چرا که در خیلی از کشورها ریگرخانم و البته بسیار ماهر مشغول بکار می باشند.

ریگر - سیگنال من

وظایف ریگر

بررسی بار: Rigger قبل از هرگونه باربرداری، بار را از نظر وزن، ابعاد، نوع و نحوه بسته‌بندی بررسی می‌کند. او باید مطمئن شود که بار به درستی بسته‌بندی شده و وزن آن با ظرفیت جرثقیل همخوانی دارد.
انتخاب تجهیزات: با توجه به نوع بار و شرایط محیطی، تجهیزات مناسب برای باربرداری را انتخاب می‌کند. این تجهیزات شامل سیم بکسل‌ها، زنجیرها، قلاب‌ها، تسمه‌ها و … می‌شوند.
بستن بار: ریگر با استفاده از تجهیزات مناسب، بار را به صورت ایمن به جرثقیل می‌بندد. او باید مطمئن شود که بار به گونه‌ای بسته شده است که در حین جابجایی دچار لغزش یا سقوط نشود.
هدایت بار: ریگر در حین جابجایی بار، با راننده جرثقیل در ارتباط است و او را در مورد مسیر حرکت بار، موانع موجود و محل دقیق قرارگیری بار راهنمایی می‌کند.
بررسی جرثقیل: ریگر قبل از شروع عملیات باربرداری، جرثقیل را از نظر فنی بررسی می‌کند و از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل می‌کند. او باید مطمئن شود که ترمزها، قلاب‌ها، سیم بکسل‌ها و سایر اجزای جرثقیل سالم هستند.
رعایت نکات ایمنی: ریگر در تمام مراحل باربرداری، نکات ایمنی را رعایت می‌کند و از سلامت خود و دیگران اطمینان حاصل می‌کند.

برخی علایم دستی ریگر

برخی علائم دستی ریگر - سیگنال من

باید های ریگر

ایستادن در محلی که کاملا در دید اپراتور جرثقیل باشد.
اطلاعات کافی در مورد جرثقیلی که با آن کار میکند و ظرفیت قلابهای آن اطلاعات کافی داشته باشد.
استقرار در محلیی برای علامت دادن که اگر خطری او را تهدید کرد راه فرار داشته باشد.
انتخاب درست سیم بکسل ها زنجیرها و هرنوع وسایل باربندی مورد نیاز و متناسب با وزن بار .
بتواند خرابیهای کلیه قسمتهای باربندی و سیم بکسل را تشخیص دهد.
دانستن مقدار پرکردن ظروف و دسته بندی مصالح و بسته بندی محصولات تولیدی .
طریقه صحیح بستن بارهای مختلف و قلاب زنی .
اگاهی کافی از علائم ارتباطی با اپراتور مطابق استانداردها و به کار گرفتن بموقع.
اطلاع از محل کلید یا دسته برق جرثقیل در کارگاه تا در مواقع اضطراری برق را از شبکه قطع کند.
انتخاب درست وسایل باربندی و بارگیری بر حسب وزن و وضعیت بار نسبت به قطر و طول .
تشخیص و عدم بکارگیری وسایل باربندی و بارگیری فاقد برچسپ ایمنی و کنترل و گزارش به سرپرست کارگاه .
بستن سیم بکسل و زنجیر ها روی قسمت اصلی بار یا ( شاسی – قاب – اسکلت فلزی ) .
استفاده از لایه محافظ و منجیت در صورتیکه بار دارای گوشه های تیز است برای حفاظت از سیم بکسل .
کنترل دقیق قبل از اینکه به اپراتور علامت دهد که بار را بلند کند چیزی روی بار نباشد.
بارها را طوری سیم بکسل اندازی و باربندی شود که که بار تغییر شکل نداده و جابجا نشود.
تمام بارها را حداقل با دو سیم بکسل یا دو زنجیر باربندی شود .
برای برداشتن بارهای دارای حلقه بارگیری باید قلاب را درهمین حلقه انداخته شود.
هنگام آویزان کردن بار در قلاب اطمینان حاصل شود که بار جائی گیر نکرده و کاملا آزاد است.
قبل از علامت دادن به اپراتور سایر افراد از اطراف بار دور شوند.
بعد از محکم کردن وسایل بارگیری در لحظه اول علامت داده شود تا اپراتور۱۰ سانتیمتر بار را بالا برده سپس علامت توقف داده تا اپراتور ترمزها را امتحان کرده و از وضعیت بار و تعادل آن اطمینان حاصل نماید بعد اپراتور میتواند بار را تا ارتفاع مجاز (۵۰ سانتمتر بالاتر از مرتفع ترین شی در مسیر) حمل نماید.
در صورتیکه جرثقیل دارای قلاب دو طرفه باشد نباید سیم بکسل و زنجیر ها را در یک شاخه انداخت.

نبایدهای ریگر

بستن بار بیش از ظرفیت جرثقیل ممنوع است.
هل دادن یا کشیدن قلاب به طرف حلقه های بارگیری ممنوع است.
ضربه زدن با چکش یا هر وسیله دیگر بمنظور جا انداختن حلقه های سیم بکسل به دهانه قلاب ممنوع است.
ایستادن روی بار و استفاده از وزن خود برای متعادل کردن بار ممنوع است.
کشیدن بار به سمت بالا و پائین با دست ممنوع است.
بارگیری و تخلیه اتومبیل یا هر وسیله نقلیه دیگر در حالتی که راننده یا شخص دیگری داخل کابین با روی کفی ان باشد ممنوع است.
کنترل و بازرسی بار در حالت آویخته ممنوع است.
بارگیری مواد محترقه با سیم بکسل و زنجیر ممنوع است مگر اینکه مواد مورد نظر درون زنبیل مخصوصی حمل شوند.
کشیدن بار – یدک کردن و کشیدن هروسیله دیگزی با قلاب جرثقیل ممنوع است.
عبور دادن بارها از بالای سر افراد به هر منظوری ممنوع است.
مهار کردن بار با دست ممنوع است این عمل باید بوسیله طناب و میله انجام شود.

اهمیت حضور ریگر

ریگر نقش بسیار مهمی در ایمنی عملیات باربرداری ایفا می‌کند. اشتباه یا سهل‌انگاری ریگر می‌تواند منجر به حوادث ناگوار و خسارات جبران‌ناپذیری شود. به همین دلیل، ریگر باید فردی متخصص، باتجربه و مسئولیت‌پذیر باشد.

آموزش ریگری

افرادی که علاقه‌مند به فعالیت در زمینه ریگری هستند، باید دوره‌های آموزشی تخصصی را در این زمینه بگذرانند. در این دوره‌ها، آنها با اصول باربرداری، نحوه استفاده از تجهیزات، نکات ایمنی و … آشنا می‌شوند.

بازار کار ریگری

با توجه به افزایش استفاده از جرثقیل در صنایع مختلف، بازار کار ریگری نیز رو به رشد است. افرادی که دارای تخصص و تجربه کافی در این زمینه هستند، می‌توانند در شرکت‌های ساختمانی، شرکت‌های حمل و نقل، کارخانه‌ها و … مشغول به کار شوند.

مراکز آموزش تخصصی ریگری

*_{درحال شناسایی}

سوالات متداول (FAQ) – ریگر

ریگر کیست و وظیفه اصلی او در عملیات بالابری چیست؟
پاسخ: ریگر (که با نام‌هایی چون سیم‌بند یا قلاب‌انداز نیز شناخته می‌شود) فرد متخصص و آموزش‌دیده‌ای است که مسئولیت آماده‌سازی ایمن و بستن بار به قلاب جرثقیل را بر عهده دارد. وظیفه اصلی ریگر فراتر از بستن ساده بار است؛ او تضمین می‌کند که بار بر اساس استانداردها، مرکز ثقل صحیح و ظرفیت مجاز تجهیزات مهار شده است و همچنین هدایت و سیگنال‌دهی به اپراتور کرین را در طول عملیات انجام می‌دهد.
چگونه ریگر وزن بار و مرکز ثقل آن را تخمین می‌زند و این تخمین چه تأثیری بر پایداری کرین دارد؟
پاسخ: ریگر باید وزن بار را از روی مدارک، مشخصات فنی یا با استفاده از فرمول‌های تخمینی محاسبه کند. اما مهم‌تر از وزن، تعیین مرکز ثقل (CoG) بار است. اگر ریگر در تعیین مرکز ثقل اشتباه کند و بار به‌صورت نامتوازن بلند شود، این عدم توازن باعث ایجاد گشتاور برگرداننده اضافی (Overturning Torque) به کرین می‌شود. این افزایش گشتاور می‌تواند پایداری کرین (که به گشتاور پایداری وزنه تعادل وابسته است) را به خطر انداخته و منجر به فعال شدن تریگرهای ایمنی یا حتی واژگونی شود.
در صورت بارگیری بیش از حد، تریگرهای ایمنی (مانند LMI) چگونه فعال می‌شوند و نقش ریگر در آن لحظه چیست؟
پاسخ: تریگرهای ایمنی مانند نشانگر لحظه‌ای بار (LMI) به‌صورت مداوم، گشتاور ایجادشده توسط بار را پایش می‌کنند. اگر گشتاور به نزدیکی آستانه خطر برسد یا از حداکثر ظرفیت مجاز کرین (طبق جدول بار) فراتر رود، سیستم‌های ایمنی به‌طور خودکار فعال شده و آلارم صوتی/نوری می‌دهند و فرمان‌های خطرناک اپراتور (مانند افزایش شعاع یا بالابری بیشتر) را قطع می‌کنند. نقش ریگر در این لحظه، هدایت فوری و آرام بار به نقطه‌ای امن (معمولاً پایین آوردن بار یا کاهش شعاع) و اطمینان از توقف کامل عملیات تا زمان رفع مشکل است.
مهم‌ترین خطراتی که ناشی از انتخاب نادرست تجهیزات مهار (اسلینگ، شگل) یا زاویه غلط مهار بار توسط ریگر است، کدامند؟
پاسخ:
انتخاب نادرست تجهیزات: اگر ریگر از تجهیزاتی با ظرفیت پایین‌تر از وزن بار استفاده کند، خطر اصلی، پاره شدن تسمه یا شکستن سیم بکسل در حین بالابری است که باعث سقوط ناگهانی بار می‌شود.
زاویه غلط مهار بار: در مهار بار با دو یا چند اسلینگ، هرچه زاویه اسلینگ‌ها بازتر باشد (به افق نزدیک‌تر باشد)، نیروی کششی وارد بر هر اسلینگ به‌صورت نمایی افزایش می‌یابد. این افزایش تنش، می‌تواند باعث بارگیری بیش از حد بر روی اسلینگ‌ها و شکست آن‌ها شود، حتی اگر ظرفیت اسمی اسلینگ‌ها کافی به نظر برسد.
آیا ریگر همان سیگنال‌من (علامت‌دهنده) است؟ و چرا فقط یک نفر اجازه سیگنال‌دهی دارد؟
پاسخ: بله، ریگر در عمل همان سیگنال‌من است. ریگر تنها فردی است که مسئولیت هدایت و ارتباط‌گیری با اپراتور را بر عهده دارد و از سیگنال‌های دستی استاندارد استفاده می‌کند .
دلیل اینکه فقط یک نفر اجازه سیگنال‌دهی دارد، ایجاد نظام تک فرمانی (Single Point of Control) در محل عملیات است. این اصل از هرگونه سردرگمی در کابین اپراتور که ممکن است ناشی از دریافت دستورات متناقض از افراد مختلف باشد، جلوگیری کرده و ایمنی عملیات را تضمین می‌کند.

English Summary

The Rigger is the individual responsible for safely preparing, attaching, and guiding heavy loads during crane operations. Often acting as the Signalman, the Rigger is the sole person authorized to communicate movement commands (via standardized hand signals or radio) to the crane operator.

Key Duties:

Load Preparation: Assessing the load’s weight and center of gravity.

Rigging: Selecting and attaching appropriate slings and gear based on safety standards.

Safety: Ensuring the load remains within the crane’s Rated Capacity (Load Chart) and its movement path is clear.

Stability Link: The Rigger’s precision is essential for preventing dangerous eccentric loading which could destabilize the crane by increasing the Overturning Torque.

The Rigger’s role is critical for site safety and ensuring the integrity of the lift.

موضوعات مرتبط

بورد تخصصی ریگر – تصاویر