میلگرد فولادی

steel rebar

میلگرد فولادی یکی از مقاطع فولادی است. میلگرد فولادی است با سطح مقطع گرد و اندازه قطر مختلف ، آجدار و بدون آج.
میلگرد ساختمانی بیشتر دربتن مسلح برای  آرماتور بندی  تقویت آن و بالا بردن مقاومت کششی آن و  است .
سایز میلگردبا اندازه قطر آن مشخص میگردد. میلگرد دراندازه قطر های مختلف تولید میشود و بنا بر نیاز مورد استفاده قرار میگیرد. واحد اندازه گیری آن میلیمتر است. بطور مثال میلگرد 10 یعنی میلگرد با قطر 10 میلیمتر . گاها از کلمه فی هم استفاده میکنند مثلا میلگرد فی 10 .
اندازه گیری قطر میلگرد با گژ میلگرد  انجام می گردد.
دسته بندی میلگردها و بر اساس سایز و نوع آج  انجام می گیردد.

استاندارد میلگرد فولادی

• استانداردهای مختلفی برای  میلگرد وجود دارد. شکل طاهری   ترکیب شیمیای ، مشخصات هندسی ، کیفیت مکانیکی  میلگرد مانند تنش تسلیم و تنش گسیختگی دارای استاندارد ها تعیین شده میباشد.
  برجسته ترین استاندارد های میلگرد در دنیا :
• استاندارد ACI318-14 از ASTM آمریکا
• iso 6935 سازمان جهانی استاندارد
• استاندارد DIN 488 از DIN آلمان
• استاندارد JIS G312 از JIS ژاپن 

استاندارد ملی ایران

استاندارد رسمی و لازم‌الاجرای ایران، ISIRI 3132 است که از نام‌گذاری S (مخفف Strength یا مقاومت) استفاده می‌کند.

دراین سیستم ، عدد بعد از حرف S مستقیماً به حداقل مقاومت تسلیم میلگرد بر حسب مگاپاسکال (MPa) اشاره دارد (S400 = 400  MPa})، که باعث شفافیت فنی می‌شود.

⚠️ استفاده از نام‌گذاری گرید A (مثل  A1,A2,A3,A4) در محافل مهندسی امروز ایران، اگرچه رایج است، اما یک نام‌گذاری منسوخ و غیررسمی محسوب می‌شود و ارجحیت آن بر استاندارد S پذیرفته نیست.

چرا استفاده از گرید A  در حال حاضر استاندارد نیست؟

(گرید A) ریشه در استاندارد روسی GOST دارد که سال‌ها قبل به عنوان مرجع اصلی در ایران استفاده می‌شد. این نام‌گذاری، مشخصات فنی دقیقی که مورد نیاز آیین‌نامه‌های لرزه‌ای مدرن (مانند مبحث نهم مقررات ملی ساختمان) است (مانند میزان کربن و شکل‌پذیری دقیق)، به خوبی منعکس نمی‌کند.

چرا هنوز استفاده می‌شود؟

به دلیل سال‌ها استفاده از استاندارد A بسیاری از فعالان بازار و کارگاه‌ها هنوزاز روی عادت وبرای سادگی در مکالمات غیرتخصصی، این نام‌ها هنوز به عنوان معادل‌های سریع به کار می‌روند واز این نام‌های قدیمی استفاده می‌کنند.

🎯 جمع‌بندی

در پروژه‌های فنی و حرفه‌ای، به ویژه در اسناد و نقشه‌های رسمی، باید همیشه از نام‌گذاری S استفاده شود. مثلا هرگاه در مکالمات عمومی  اصطلاح A3 را شنیدید، باید بدانید که منظورآن باید S400 باشد.

نامگذاری میلگرد فولادی بر اساس استاندارد

استاندارد  ISIRI 3132 ایران	استاندارد GOST 5781 روسی	استاندار ASTM آمریکا	بر اساس مقاومت تسلیم	بر اساس شکل آج
میلگرد س 240	میلگرد   A1		میلگرد S240
میلگرد آج 340 میلگرد آج 350	میلگرد   A2	میلگرد A615G40	میلگرد S340 میلگرد S350	میلگرد آج مارپیچ
میلگرد آج 400 میلگرد آج 420	میلگرد   A3	میلگرد A615G60	میلگرد S400 میلگرد S420	میلگرد آج جناغی
میلگردآج  500 میلگرد آج 520	میلگرد   A4	میلگرد A615G75	میلگرد S500 میلگرد S520	میلگرد آج مرکب

انواع میلگرد فولادی

بر اساس خواص مکانیکی و استاندارد (رایج‌ترین)

این دسته‌بندی بر اساس استاندارد ملی ایران (ISIRI 3132) و میزان مقاومت تسلیم و مقاومت کششی میلگرد تعیین می‌شود و مهم‌ترین معیار برای مهندسین سازه است:

میلگرد ساده (S240):

•  ویژگی: سطح صاف و بدون آج.
•  مقاومت: کمترین مقاومت تسلیم (۲۴۰ مگاپاسکال).
•  کاربرد: خاموت‌ها، میلگردهای مارپیچ و محوری که نیاز به انعطاف و خم‌کاری بالایی دارند.

​معادل (S240) در استانداردهای بین‌المللی:

• ​روسیه (GOST) – A1 (با مقاومت تسلیم 235 MPa)
• ​آمریکا (ASTM) – Grade 33 (با مقاومت تسلیم 230 MPa) یا میلگردهای ساده.
• ​اروپا (EN) : BSt 220 (منسوخ شده).
• ​ژاپن (JIS): معادل مستقیم وجود ندارد (بیشتر بر آجدار تمرکز دارند).
• ​چین (GB): میلگردهای ساده (HPB300 با 300 MPa نزدیک است، اما S240 ساده است).

 میلگرد آجدار مارپیچ ( S340):

•  ویژگی: دارای آج‌های مارپیچ.
•  مقاومت: مقاومت تسلیم متوسط (۳۴۰ مگاپاسکال).
•  کاربرد: آرماتورهای عرضی (خاموت)، میلگردهای حرارتی و سازه‌های سبک.

​ معادل ( S340) در استانداردهای بین‌المللی:

• ​روسیه (GOST) – A2 (با مقاومت تسلیم 235 MPa)
• ​آمریکا (ASTM) – Grade 40 (با مقاومت تسلیم 280 MPa نزدیک است)
• ​اروپا (\text{EN}): \text{B350} (گرید قدیمی‌تر).
• ​اروپا (EN) : BSt 350 (گرید قدیمی تر).
• ​ژاپن (JIS): CD345 با مقاومت تسلیم 345 MPA
• ​چین (GB): میلگردهای ساده (HPB335 با 335 MPa

میلگرد آجدار جناغی (A400):

•  ویژگی: دارای آج‌های جناغی (هفت و هشتی).
•  مقاومت: مقاومت تسلیم بالا (۴۰۰ مگاپاسکال).
•  کاربرد: اصلی‌ترین میلگرد در المان‌های اصلی سازه مانند تیرها، ستون‌ها و فونداسیون.

​معادل (A400) در استانداردهای بین‌المللی:

• ​روسیه (GOST) – A3 (با مقاومت تسلیم 390 MPa نزدیک است)
• ​آمریکا (ASTM) – Grade 60 (با مقاومت تسلیم 420 MPa)
• ​اروپا (EN) : B 400 مقاومت تسلیم 400 MPA.
• ​ژاپن (JIS): CD390 با مقاومت تسلیم 390 MPA
• ​چین (\text{GB}): \text{HRB400} (با مقاومت تسلیم 400 \text{ MPa}).
• ​چین (GB): میلگردهای ساده (HPB400 با 400 MPa

 میلگرد آجدار مرکب ( A500):

•  ویژگی: ترکیبی از آج‌های مارپیچ و جناغی.
• مقاومت: بالاترین مقاومت تسلیم (۵۰۰ مگاپاسکال).
•  کاربرد: سازه‌های خاص، بلند مرتبه و پروژه‌هایی که نیاز به مقاومت فوق‌العاده بالا دارند.

معادل ( A500) در استانداردهای بین‌المللی:

• ​روسیه (GOST) – A4 (با مقاومت تسلیم 785 MPa که از S500 قویتر است)
• ​آمریکا (ASTM)  (Grade 75 با مقاومت تسلیم 520 MPa  و GRAD 80 با 550 MPA )
• ​اروپا (EN) : B500 مقاومت تسلیم 500 MPA
• ​ژاپن (JIS): CD490 با مقاومت تسلیم 490 MPA
• ​چین (GB): میلگردهای ساده (HPB500 با 500 MPa نزدیک است،

 براساس ظاهر و شکل مقطع

این تقسیم‌بندی مربوط به شکل سطح میلگرد است و به چسبندگی بهتر میلگرد و بتن کمک می‌کند:

•  میلگرد ساده میلگرد ساده (Plain Rebar): سطح کاملاً صاف دارد و نیروی چسبندگی آن با بتن از طریق اصطکاک تأمین می‌شود. ( A1).
•  میلگرد آج دار (Deformed Rebar): دارای برجستگی‌هایی (آج) در سطح خود است. این آج‌ها باعث ایجاد یک قفل مکانیکی بین فولاد و بتن شده و چسبندگی را به شدت افزایش می‌دهند. ( A2، A3 و A4).

بر اساس نوع جنس و پوشش

•  میلگرد فولاد کربنی (Black Rebar): رایج‌ترین نوع است، که فاقد پوشش خاصی است و در برابر خوردگی در محیط‌های مرطوب یا دارای کلرید آسیب‌پذیر است.
•  میلگرد اپوکسی(Epoxy-Coated Rebar): یک لایه محافظ اپوکسی (سبز رنگ) بر روی فولاد کربنی کشیده می‌شود تا مقاومت آن در برابر خوردگی را بالا ببرد. در پروژه‌های پل‌سازی و سازه‌های در معرض رطوبت زیاد استفاده می‌شود.
•  میلگرد گالوانیزه (Galvanized Rebar): پوششی از روی بر روی فولاد برای جلوگیری از زنگ‌زدگی ایجاد شده است.
•  میلگرد استیل  (Stainless Steel Rebar): میلگرد فولاد ضد زنگ بالاترین مقاومت در برابر خوردگی را دارد و گران‌ترین نوع است. برای سازه‌های دریایی یا سازه‌هایی با عمر مفید بسیار طولانی به کار می‌رود.
•  میلگرد پلیمری (FRP/GFRP): این میلگردها از جنس فایبرگلاس یا سایر پلیمرهای تقویت شده هستند. کاملاً غیر مغناطیسی و غیر خورنده بوده و در برابر مواد شیمیایی مقاومند. در بیمارستان‌ها، آزمایشگاه‌ها و سازه‌هایی که در معرض میدان‌های مغناطیسی قرار دارند، استفاده می‌شوند.

 بر اساس نقش و محل قرارگیری در سازه

•  میلگرد طولی (Longitudinal): میلگردهای اصلی که در راستای طول عضو (تیر یا ستون) قرار می‌گیرند و تنش‌های خمشی و فشاری را تحمل می‌کنند.
•  خاموت (Stirrup): میلگردهای عرضی و حلقه‌ای شکل که میلگردهای طولی را مهار کرده و نیروهای برشی را تحمل می‌کنند.
•  میلگرد حرارتی: میلگردهای با قطر کم که در دال‌ها و سقف‌ها به صورت عمود بر هم قرار می‌گیرند تا جلوی ترک‌های ناشی از تغییرات دما را بگیرند.
•  میلگرد سنجاقی، رکابی، ادکا: میلگردهای کمکی که برای تقویت نقاط خاص مانند محل اتصال تیر به ستون یا افزایش مقاومت برشی در تکیه‌گاه‌ها استفاده می‌شوند.

بر اساس کشور تولیدکننده

(یا به‌طور دقیق‌تر، استاندارد تولید)

میلگرد ایران (ISIRI 3132)

•  استاندارد مرجع: استاندارد ملی ایران (موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران).
•  گریدهای اصلی: S240,S340,S400,S500
•  ویژگی: این گریدها مستقیماً بر اساس مقاومت تسلیم نام‌گذاری شده و در داخل کشور تولید و استفاده می‌شوند. گریدهای جدیدتر (مانند S400) غالباً به روشTMT تولید می‌شوند تا شکل‌پذیری مناسبی داشته باشند.
•  اهمیت: مرجع قانونی تمام سازه‌های داخلی است و باید در اولویت نقشه‌های فنی قرار گیرد.

میلگرد اروپا (EuroNorms – EN)

•  استاندارد مرجع:(EuroNorms – EN) که در کشورهای اتحادیه اروپا استفاده می‌شود.
•  گریدهای رایج: B500B (با مقاومت تسلیم 500 MPa و شکل‌پذیری متوسط تا بالا).
•  ویژگی: شناخته شده برای کنترل کیفی بسیار دقیق، سازگاری شیمیایی بالا (به ویژه محتوای پایین کربن برای جوشکاری آسان‌تر) و تلرانس‌های ابعادی بسیار سخت‌گیرانه.
•  رویکرد تافیت: در پروژه‌هایی با حساسیت بالا یا نیاز به جوشکاری‌های دقیق، به‌عنوان یک معیار کیفی ارجح در نظر گرفته می‌شود.

میلگرد چین (Guo Biao – GB)

•  استاندارد مرجع: (Guo Biao – GB – استاندارد ملی چین).
•  گریدهای رایج: HRB400,HRB500 (HRB مخفف Hot-Rolled Ribbed Bar است).
•  ویژگی: بزرگترین مزیت آن، قیمت رقابتی و حجم تولید بسیار بالا است.
•  نکته فنی و تجاری: کیفیت در کارخانجات بزرگ و مدرن چین مطابق با استانداردهای جهانی است، اما برای واردات و استفاده در پروژه‌های تافیت، بررسی دقیق گواهینامه‌ها و انجام تست‌های آزمایشگاهی برای تأیید صحت گرید الزامی است.

میلگرد آمریکا (ASTM)

•  استاندارد مرجع: ASTM (انجمن مواد و آزمون آمریکا).
•  گریدهای رایج: (Grade 60 ,420 MPa) و Grade 75 (520 MPa).
•  ویژگی: این استاندارد به‌صورت گسترده در سطح جهان (به‌ویژه در منطقه خاورمیانه و کشورهای در حال توسعه) پذیرفته شده و به دلیل قوانین سختگیرانه ASTM از نظر کیفی معتبر است.

⚠️ مطمئن شوید که میلگرد خارجی وارداتی، دقیقاً معادل گرید ISIRI مورد نیاز در نقشه‌های سازه است و نه صرفاً اسمی .

 بر اساس روش تولید و فرآوری

فرآوری یکی از مهم‌ترین معیارهای فنی است، زیرا به‌طور مستقیم بر قابلیت خم‌کاری، جوشکاری، شکل‌پذیری لرزه‌ای و در نهایت، ایمنی سازه تأثیر می‌گذارد.

این دسته‌بندی نشان می‌دهد که میلگرد چگونه به مقاومت مورد نیاز خود (مثلاً S400 رسیده است.

میلگرد نورد گرم (Hot Rolled Rebar)

این روش، سنتی‌ترین شیوه تولید میلگرد با مقاومت متوسط است.

فرآیند تولید:

1.  شمش فولادی تا دمای بالا (حدود 1200درجه ) گرم می‌شود.
2.  سپس از میان غلتک‌های نورد عبور داده می‌شود تا به قطر و شکل آج نهایی برسد.
3.  در نهایت، به آرامی در دمای محیط خنک می‌شود.

 ویژگی‌ها:

•  مقاومت: مقاومت میلگرد صرفاً به ترکیب شیمیایی (محتوای کربن) شمش اولیه بستگی دارد.
•  شکل‌پذیری: غالباً شکل‌پذیری و جوش‌پذیری قابل قبولی دارد، اما رسیدن به مقاومت‌های بالاتر مانند S400 در این روش، نیازمند افزایش کربن است که می‌تواند جوش‌پذیری را کاهش دهد.
•  گریدهای رایج: بیشتر گریدهای قدیمی A2 و برخی از گریدهای A3 به این روش تولید می‌شدند.

میلگرد ترمومکانیکال TMT

Thermo-Mechanically Treated

این روش، مدرن‌ترین و متداول‌ترین فرآیند برای تولید میلگردهای آجدار با مقاومت بالا و شکل‌پذیری مناسب است و بهترین گزینه برای مناطق زلزله‌خیز محسوب می‌شود.

 فرآیند تولید:

1.  میلگرد پس از نورد گرم نهایی، بلافاصله از یک سیستم آب‌پاشی شدید (Quenching) عبور داده می‌شود. این کار باعث می‌شود سطح بیرونی میلگرد به‌سرعت سرد شده و به یک لایه سخت و شکننده به نام مارتنزیت تبدیل شود.
2. در مرحله بعد، فولاد به خودی خود (Self-Tempering) خنک می‌شود. گرمای هسته داخلی باعث می‌شود که لایه سخت بیرونی تا حدی نرم‌تر شده و هسته داخلی، نرم و انعطاف‌پذیر باقی بماند.

 مزیت اصلی

•  دوگانگی ساختاری: این فرآیند باعث ایجاد یک ساختار دوگانه می‌شود: سطح مقاوم (برای تحمل تنش) و هسته منعطف (برای جذب انرژی زلزله).
•  کاربرد: تولید گریدهای S400,S500 امروزی، بدون افزایش بیش از حد کربن، که باعث حفظ قابلیت جوشکاری و شکل‌پذیری می‌شود.

میلگرد آلیاژی CRS

Corrosion Resistant Steel

این روش تولید، بر روی ترکیب شیمیایی فولاد تمرکز دارد تا مقاومت ذاتی آن در برابر خوردگی را افزایش دهد.

 فرآیند تولید:

1.  در هنگام ذوب شمش فولادی، مقادیری از عناصر آلیاژی مانند کروم، مس و فسفر به ترکیب اضافه می‌شوند.
2.  فولاد سپس به روش نورد گرم یا TMT فرآوری می‌شود.

 ویژگی‌ها:

•  مقاومت شیمیایی: مقاومت آن در برابر کلرید و عوامل خورنده بیشتر از میلگرد سیاه معمولی است، اما به اندازه میلگرد استیل بالا نیست.
•  کاربرد: در پروژه‌های زیرساختی و مناطقی که در معرض رطوبت شدید یا آب شور هستند، به عنوان یک راهکار میانی (مقرون به صرفه‌تر از استیل) استفاده می‌شود.

جمع‌بندی

در پروژه‌های عمرانی مدرن، روش TMT به دلیل توازن ایده‌آل بین مقاومت (Strength) و شکل‌پذیری (Ductility)، بهترین و معتبرترین روش تولید برای میلگردهای آجدار اصلی S400,S500 محسوب می‌شود. در قراردادها و نقشه‌های مهندسی، باید تأکید شود که میلگرد از تولیدکنندگانی با تکنولوژی TMT تهیه شود.

آج میلگرد فولادی

انواع آج

•  آج مارپیچ
• آج جناغی
• آج مرکب

شکل ظاهری آج میلگرد

آج میلگرد به برجستگی روی میلگرد گفته میشود.آج میلگرد بسته به نوع آن ، کارخانه تولید کننده و استاندارد آن دارای شکل هندسی مختلف می باشد.

•  آج دوکی
  شکل ضخامت آن در بالای آج کمتر است و با نزدیک شدن به دو انتهای آج ارتفاع آن کاهش می یابد.
  بهترین تشبیه برای آج دوکی، دوک نخ هست. مثل دو تا مخروط که از قاعده به هم چسبیدن رو تصور کنید. این دقیقا شکل آج دوکی روی میلگرده.
•  آج یکنواخت
  شکل آن از نظر ابعادی در طول خود یکنواخت است یعنی ضخامت و ارتفاع آن تغییر نمی کند.

فرایند تولید میلگرد

(Steel Rebar Production Process)

فرایند تولید میلگرد – خلاصه، کاربردی و مهندسی

میلگرد ابتدا از ذوب مواد اولیه تولید و به شمش تبدیل می‌شود. شمش در کوره پیش‌گرم داغ شده و در خطوط نورد گرم به قطر مورد نظر شکل می‌گیرد. آج‌ها در همان خط نورد ایجاد می‌شوند. برای گریدهای مقاوم، عملیات حرارتی TMT انجام می‌شود. سپس میلگرد خنک، برش، کنترل کیفیت و بندیل می‌شود.

1.  آماده‌سازی مواد اولیه
   آهن اسفنجی، قراضه فولاد، گندله سنگ‌آهن
   ترکیب دقیق براساس گرید نهایی (مثل S240، S400، S500)
2.  ذوب در کوره
   کوره قوس الکتریکی (EAF) یا کوره القایی (IMF)
   افزودن فروآلیاژها برای تنظیم خواص مکانیکی (سیلیسیم، منگنز، کربن…)
3.  ریخته‌گری مداوم (Continuous Casting)
   خروج مذاب از تاندیش → تبدیل به شمش (Billet) استاندارد
   معمولاً: 125×125 یا 150×150 میلی‌متر
4. پیش‌گرمایش شمش
   شمش‌ها در کوره پیش‌گرم تا حدود 1100–1250°C گرم می‌شوند.
   هدف: شکل‌پذیری مناسب در
5. نورد گرم (Hot Rolling) ( مرحله کلیدی)
   کاهش مقطع ، افزایش طول ، ایجاد آج (در گریدهای آج‌دار) ، نوع آج در همین مرحله شکل می‌گیرد.
6. عملیات حرارتی (Thermo-Mechanical Treatment – TMT)
   برای گریدهای مقاوم‌تر مثل S500:
   گوئیچنگ سطحی ، خودتمپر شدن → ایجاد سطح سخت + مغز چقرمه
7. برش و خنک‌کاری
   برش به طول استاندارد (۱۲ متر)
   انتقال به بستر خنک‌کن
8. کنترل کیفیت
   شامل: تست کشش ، تست خم و Rebend ، بررسی ابعاد ، کنترل آج ، آنالیز شیمیایی
9. بسته‌بندی و تحویل
   بندیل کردن
   درج پلاک مشخصات: گرید، کارخانه، قطر، شماره ذوب، بارکد

نورد سرد میلگرد

نورد سرد میلگرد ، یا مفتول‌کشی سرد (Cold Drawn Wire) برای تبدیل مفتول (Wire Rod) به مقاطع باریک‌تراست.

کاربردها:
مش فولادی (Wire Mesh) ، سیم بکسل ، مفتول صنعتی ، سیم آرماتوربندی ، مفتول گالوانیزه ، توری حصاری ، مفتول فنری ، دوخت و بست‌ها

این محصولات از شمش نورد گرم تولید شده، اما قطرشان با کشش سرد کمتر می‌شود.

❌ نورد سرد برای تولید میلگرد سازه‌ای ممنوع است چون: تُردی ایجاد می‌کند ، شکل‌پذیری کم می‌شود ، خطر شکست ناگهانی زیاد می‌شود و در زلزله رفتار بسیار بدی دارد.
میلگردهای ساختمانی که در بتن مسلح استفاده می‌شوند (S240-S340-S400-S500) همه با نورد گرم یا TMT تولید می‌شوند.

در ایران و جهان استفاده از میلگرد نورد سرد برای سازه بتنی، غیرمجاز و غیراستاندارد است.

استانداردهای ایران (ISIRI 3132) و اروپا (BS – EN) هر دو تأکید دارند:

> میلگرد بتن باید نورد گرم باشد و فرآیند سردکاری، عملیات حرارتی یا سخت‌کاری مکانیکی پس از نورد مجاز نیست (به‌جز TMT).

جمع‌بندی کوتاه

• میلگرد سازه‌ای = فقط نورد گرم / TMT
• نورد سرد = مخصوص تولید مفتول صنعتی و مش
• نورد سرد برای بتن = غیرمجاز، غیراستاندارد، خطرناک

⚠️  هشدار : بعضی واحدهای کوچک، میلگردهای ۶–۸ میلی‌متر نورد سرد تولید می‌کنند و به‌جای میلگرد سازه‌ای می‌فروشند این کاملاً غیراستاندارد و خطرناک است.
مخصوصاً در میلگردهای بدون آج (Plain Bars) این مشکل زیاد دیده می‌شود.

مقایسه قطر و وزن میلگرد فولادی

قطر	سطح مقطع(cm)	وزن واحد(kg/m)
6	283/.	222/.
8	503/.	395/.
10	785/.	617/.
12	1/13	888/.
14	1/54	1/21
16	2/01	1/58
18	2/55	2
20	3/14	2/47
22	3/80	2/98
24	4/52	3/55
25	4/91	3/85
26	5/31	4/17
28	6/16	4/83
30	7/07	5/55
32	8/04	6/31
*در استاندارهای یونسکو میلگردهای 24و26 وجود ندارند

علائم اختصاری روی میلگرد فولادی

• CO :  بعد ازعلامت اختصاری نام کارخانه و به معنی شرکت یا کمپانی است.
• حروفی که پس از مارک تولید کننده  روی میلگردهای آجدار حک می‌شوند عبارتنداز: JU، JT، CU، CT و SA.
  • حرف اول نشان دهنده استاندارد و حرف دوم نشان دهنده نوع تولید می‌باشد.
  • حرف J نشان دهنده استاندارد A2
  • حرف C نشان دهنده استاندارد A3
  • حرف S نشان دهنده استاندارد A4
  • حرف U نشان دهنده  تولید میلگرد به روش آلیاژی سازی
  • حرف T تولید میلگرد به روش ترمکس
  • حرف A تولید به روش استاندارد درج شده در شناسنامه

بعنوان مثال : ESCO  | ۲۰ | CT
یعنی : میلگرد A۳ ترمکس | قطر ۲۰ میلیمتر | کارخانه ذوب آهن اصفهان

کارخانه تولیدکننده میلگرد فولادی در ایران

نام کارخانه	تولیدکننده	مارک حک شده
فولاد ذوب آهن اصفهان	ذوب آهن (اصفهان)	ESCO
فولاد نیشابور خراسان	نیشابور (خراسان)	KSC
فولادمیانه آذربایجان	میانه (آذربایجان)	FF
مجتمع فولاد کویر کاشان	کویر (کاشان)	KAVIR
فولاد پرشین تاکستان	پریشن (تاکستان)	PSG
فولاد خرمدشت تاکستان	خرمدشت	FKHT
فولاد آناهیتا گیلان (رشت)	آناهیتا (گیلان)	AG
فولاد کاوه تکیمه داش  آذربایجان	تیکمه داش (آذربایجان شرقی)	SFK
فولاد بافق یزد	بافق (یزد)	BMISCO
فولاد سرمد ابرکوه	سرمد (ابرکوه)	SAIS
فولاد ظفر بناب	ظفر (بناب)	ZN
فولاد روهینا دزفول	روهینا (دزفول)	ROUHINA
فولاد امیرکبیر خزر	امیرکبیر (خزر)	AKC
فولاد کیان ابهر	کیان ( ابهر)	KFA
فولاد زاگرس شهر کرد	زاگرس (شهرکرد)	SFZ
فولاد هیربد ساوه	هیربد (ساوه)	HIRBOD
فولاد راد همدان	راد (همدان)	SRH
فولاد آریا ذوب اشتهارد	آریا ذوب (اشتهارد)	ARIA
فولاد کاوه اروند
فولاد کاوه جنوب کیش

انتخاب کارخانه تولیدکننده

​پس از تعیین مشخصات فنی میلگرد های مورد نیازپروژه انتخاب کارخانه باید بر اساس معیارهای کیفی و تجاری زیر باشد:

1. ​تأیید استانداردهای تولیدی
   ​گواهینامه محصول: مهم‌ترین مرحله، درخواست و بررسی گواهینامه آنالیز شیمیایی و مکانیکی (Certificate of Analysis) از کارخانه یا تأمین‌کننده است. این گواهینامه باید مطابقت مقاومت تسلیم و مقاومت کششی میلگرد با استاندارد ISIRI 3132 را تضمین کند.
2. ​سابقه و اعتبار تولیدکننده
   ​حجم و سابقه: کارخانجاتی را انتخاب کنید که سابقه طولانی و حجم تولید بالایی دارند . این موضوع معمولاً نشان‌دهنده ثبات کیفیت است.
3. ملاحظات تجاری و لجستیک
   ​قیمت رقابتی: قیمت را بر اساس وزن و کیفیت تضمین‌شده (نه فقط قیمت اسمی) مقایسه کنید. میلگرد سبک‌تر از استاندارد می‌تواند قیمت پایین‌تری داشته باشد اما فاقد مقاومت مورد نیاز است.
   ​لوجستیک: توانایی کارخانه در تأمین حجم مورد نیاز پروژه در زمان مشخص شده و هزینه‌های حمل‌ونقل را ارزیابی کنید.

جدول وزن تقریبی میلگرد

(شاخه 12 متری)

قطر میلگرد	وزن
8	5
10	7.5
12	11
14	15
16	20
18	25
20	30
22	37
25	47
28	58
30	66
32	75
34	85
36	95
38	106
40	118

تفاوت میلگرد فولادی و میلگرد CFRP و میلگرد AFRP

تفاوت میلگرد پلیمری و میلگرد فولادی

چک لیست خرید میلگرد

1. کنترل مدارک و گواهینامه‌های فنی (اهمیت بالا)

اولین و مهم‌ترین گام، تأیید اصالت و مشخصات فنی میلگرد بر اساس مستندات است:

•  تطابق گرید: بررسی کنید که گواهینامه آنالیز (Certificate of Analysis) یا شناسنامه فنی کارخانه، منطبق با استاندارد ISIRI 3132 باشد و نه معادل‌های قدیمی (A).
• آنالیز شیمیایی: مطمئن شوید که میزان کربن معادل (Carbon Equivalent) در آنالیز شیمیایی در محدوده مجاز برای جوشکاری و شکل‌پذیری باشد.
•  آزمایش‌های مکانیکی: بررسی کنید که مقاومت تسلیم (Yield Strength) و مقاومت کششی (Tensile Strength) مندرج در گواهینامه، بالاتر از حداقل‌های استاندارد با استاندارد ISIRI 3132 را تضمین کند. باشد.
•  آرم حک شده: گواهینامه باید تأیید کند که آرم حک شده روی میلگرد، متعلق به همان کارخانه‌ای است که در فاکتور خرید قید شده است.

2.  بازرسی فیزیکی و عینی در محل پروژه

پس از تأیید مدارک، بازرسی عینی محموله در هنگام تحویل ضروری است:

•  آرم‌خوانی: بررسی کنید که آرم و کد کارخانه و گرید میلگرد مثلا S500 به وضوح بر روی بدنه میلگردها حک شده باشد و با فاکتور مطابقت کند.
•  بررسی آج و سطح: شکل آج میلگرد (جناغی مارپیچی مرکب) باید یکنواخت و سالم باشد.
•  فاقد زنگ‌زدگی شدید: وجود کمی زنگ‌زدگی سطحی (زنگ قرمز رنگ) مشکلی ندارد، اما زنگ‌زدگی شدید و لایه‌ای (پوسته‌ای) که باعث کاهش قطر شود، باید مرجوع گردد.
•  عدم وجود عیوب ظاهری: میلگردها نباید دارای ترک، پیچ‌خوردگی یا پوسته‌شدگی باشند.

۳. کنترل کمی و وزنی (جلوگیری از میلگرد سبک)
این کنترل برای جلوگیری از تحویل میلگردهایی با قطر یا وزن کمتر از استاندارد (میلگردهای سبک) بسیار حیاتی است:

•  تطابق قطر: قطر میلگرد را با استفاده از کولیس در چند نقطه تصادفی اندازه‌گیری کنید تا مطمئن شوید میلگرد خریداری شده (مثلاً D16) به دلیل تلرانس‌های کارخانه، خیلی کوچک‌تر از حد مجاز نباشد.
• کنترل وزنی:

• وزن یک شاخه میلگرد (مثلاً 12 متری) را به صورت تصادفی با باسکول یا ترازوی دقیق اندازه‌گیری کنید.
• این وزن را با وزن استاندارد جدول اشتال یا جدول وزنی استاندارد ملی برای آن قطر و طول مقایسه کنید.
•  مقاومت، تابعی از وزن است. اگر وزن میلگرد به طور قابل توجهی کمتر از حد استاندارد باشد، به این معنی است که سطح مقطع آن کمتر است و مقاومت لازم را تأمین نخواهد کرد.

⚠️ وزن واقعی میلگرد نباید بیش از 5% از وزن استاندارد کمتر باشد.

4. بررسی،و تایید وزن میلگرد تحویل شده با وزن فاکتور شده :

وزن یک میلگرد را در تعداد تحویل شده کنید وزن کل به‌ دست‌آمده، باید دقیقاً با وزن مندرج در فاکتور خرید (که هزینه آن را پرداخت کرده‌اید) تطابق داشته باشد. این ساده‌ترین راه برای تشخیص کسری تناژ یا خطای باسکول در مبدأ است.

​همچنین  وزن کامیون قبل و بعد از تخلیه بار در بارنامه و گزارش باسکول (مورد تائید ) هم  بیانگر وزن کلی بار می باشد.

پس از اجرای این چک‌لیست و تأیید تمام موارد، میلگرد آماده ورود به فرآیند آرماتوربندی و استفاده در پروژه است.

خرید میلگرد فولادی

قیمت میلگرد فولادی بصورت وزنی محاسبه میگردد.عوامل موثر در قیمت میلگرد ، نوع میلگرد ، روش ساخت ، نوع نورد ، انداره میلگرد،  برند میلگرد ، آج میلگرد ، شرکت تولید کننده ، نوسانات ارزی و…. می باشد.

سوالات متداول (FAQ) – میلگرد فولادی

۱. استاندارد رسمی میلگرد در ایران چیست؟ چرا نباید از A استفاده کرد؟

* پاسخ: استاندارد رسمی ایران ISIRI 3132 با نام‌گذاری (S)  است. نام‌گذاری A منسوخ و غیررسمی است و برای دقت فنی و ایمنی باید تنها از استاندارد ایران استفاده شود.

۲. بهترین نوع میلگرد برای مناطق زلزله‌خیز کدام است؟

* پاسخ: میلگردهایی که با فرآیند ترمومکانیکال TMT تولید شده‌اند . این میلگردها شکل‌پذیری (Ductility) بالایی دارند که برای جذب انرژی لرزه‌ای و جلوگیری از شکست ترد، حیاتی است.

۳. مهم‌ترین راه تشخیص میلگرد “سبک” (Underweight) چیست؟ 

* پاسخ: تنها راه قاطع، مقایسه وزن واقعی میلگرد در کارگاه با وزن استاندارد تئوری است. اگر وزن واقعی شاخه بیش از 5% از وزن استاندارد کمتر باشد (مانند D18 که باید 25 باشد)، میلگرد سبک و غیر استاندارد است و مقاومت لازم را تأمین نمی‌کند.

۴. اعداد S400و S500 چه معنایی دارند و چه تفاوتی با هم دارند؟

* پاسخ: این اعداد به حداقل مقاومت تسلیم (Yield Strength) میلگرد بر حسب مگاپاسکال Mpa اشاره دارند. S500 قوی‌ترین گرید است و می‌تواند به کاهش تراکم آرماتور کمک کند، در حالی که S400 پرکاربردترین گرید با توازن خوب بین مقاومت و شکل‌پذیری است.

۵. آیا بدون گواهینامه فنی (Certificate) می‌توان میلگرد را پذیرفت؟ 

* پاسخ: خیر، مطلقاً خیر. گواهینامه آنالیز، سند رسمی تضمین‌کننده مقاومت، ترکیب شیمیایی، و اصالت کارخانه است. بدون این مدرک، شما هیچ مبنایی برای تأیید مطابقت محصول با نقشه‌های سازه‌ای و استاندارد ندارید و میلگرد فاقد شناسنامه فنی محسوب می‌شود.

English Summary

Steel Reinforcement Bar (Rebar) is indispensable in modern construction. It fundamentally solves the core weakness of concrete: poor tensile strength.

​Concrete is naturally robust in compression, but brittle and weak when pulled or bent (in tension). Rebar, typically carbon steel, is strategically embedded to absorb these tensile and shear forces, creating the highly durable composite material known as Reinforced Concrete (RC).

​Key Features and Types

​Deformations (Ribs): The surface ridges are vital for a strong mechanical bond with the concrete, preventing slippage under structural load.

​Thermal Compatibility: Steel and concrete share a similar coefficient of thermal expansion, ensuring they expand and contract almost equally with temperature changes, which prevents internal stresses and major cracking.

​Types: Standard Carbon Steel Rebar is most common. Specialized types, like Epoxy-Coated or Stainless Steel Rebar, are used in corrosive environments (e.g., bridges, marine structures) for enhanced durability and longevity.

​In essence, Rebar is the unseen skeleton that ensures the structural integrity and long-term safety of buildings, foundations, and infrastructure.

موضوعات مرتبط

•  تولید میلگرد فولادی – ویدئو

---