چشم انداز توسعه شهر تهران، که در قالب “طرح جامع شهر تهران” و سند چشمانداز ۲۰ ساله کشور (افق ۱۴۰۴) تعریف شده است، به دنبال ترسیم سیمایی مطلوب و پایدار برای پایتخت ایران است. این چشمانداز بر مبنای مجموعهای از آرمانها و اهداف کلیدی شکل گرفته که هدایتگر برنامهریزیهای شهری و تصمیمگیریهای کلان در تهران هستند:
آرمانها و اهداف چشم انداز توسعه شهر تهران
1. تهرانی با اصالت و هویت ایرانی-اسلامی:
هدف این است که تهران شهری باشد که برای رشد و تعالی انسان و حیات طیبه، سامان یابد و معماری و شهرسازی آن بازتابدهنده فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی باشد.
2. شهری دانشبنیان، هوشمند و جهانی:
تهران باید به مرکزی برای توسعه علم، فناوری و نوآوری تبدیل شود و با بهرهگیری از تکنولوژیهای روز، شهری هوشمند و در تراز جهانی باشد که توان رقابتپذیری بالایی در سطح منطقه و جهان داشته باشد.
3. شهری سرسبز، زیبا، شاداب و سرزنده:
توسعه فضاهای سبز، پارکها و فضاهای عمومی متنوع و گسترده برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد محیطی دلپذیر و پویا از اهداف مهم این چشمانداز است.
4. شهری امن و مقاوم در برابر انواع آسیبها و مخاطرات:
با توجه به موقعیت جغرافیایی و وجود گسلها، مقاومت در برابر زلزله و سایر بلایای طبیعی، افزایش ایمنی شهر و کاهش آسیبپذیری زیرساختها و بافتهای شهری از اولویتهاست.
5. شهری پایدار و منسجم با ساختاری مناسب برای سکونت، فعالیت و فراغت:
برنامهریزی شهری باید به گونهای باشد که توازن بین کاربریهای مختلف شهری حفظ شود و فضاهای کافی و مناسب برای زندگی، کار و تفریح شهروندان فراهم گردد.
6. شهری روان با رفاه عمومی و زیرساختهای مناسب:
بهبود سیستم حمل و نقل عمومی، کاهش ترافیک، توسعه زیرساختهای حیاتی و تأمین عادلانه کلیه حقوق شهروندی، با هدف تعدیل نابرابریها و افزایش رفاه عمومی مد نظر است.
7. کلانشهری با عملکردهای ملی و جهانی:
تهران به عنوان پایتخت، باید مرکزیت امور فرهنگی، پژوهشی و سیاسی کشور را حفظ کرده و با اقتصادی مدرن، به یکی از سه شهر مهم و برتر منطقه آسیای جنوب غربی تبدیل شود.
سند چشم انداز ۲۰ ساله (افق ۱۴۰۴):
این سند ملی در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی) توسط رهبری ابلاغ شد و برای بازه زمانی ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ میلادی) تدوین شده است. اهداف کلان این سند، از جمله توسعه علمی، اقتصادی و ارتقای جایگاه منطقهای ایران، به طور مستقیم بر برنامهریزیهای شهری تهران نیز تأثیرگذار بوده و طرح جامع شهر تهران نیز با الهام از آن تدوین شده است.
بنابراین، چشمانداز توسعه شهر تهران، با محوریت طرح جامع، تا افق ۱۴۰۴ شمسی (که معادل ۲۰۲۵ میلادی است) باید محقق شوند.