ساخت‌ و ساز کانونشنال (متداول)

Conventional Construction

ساخت‌ و ساز کانونشنال (متداول) که در ایران به روش ساخت‌ و ساز متداول یا رایج شناخته میشود و پذیرفته شده است ، در واقع نوع تکامل‌یافته‌ی  و مهندسی شده ساخت و ساز سنتی است که در آن «باربری ساختمان» از «دیوارها» به یک «اسکلت مهندسی» منتقل شده است.

کلمه Conventional در انگلیسی به معنی متعارف، معمول، یا پذیرفته‌شده است.

ساخت‌ و ساز کانونشنال (متداول) چیست ؟

ساخت‌ و ساز کانونشنال (متداول) به سیستمی گفته می‌شود که در آن از یک قاب سازه‌ای (اسکلت) برای تحمل بارهای اصلی ساختمان استفاده می‌شود، اما اجزای غیرسازه ای (مانند دیوارها و نازک‌کاری) همچنان به روش‌های دستی و با تکیه بر نیروی انسانی (بنایی) در محل کارگاه اجرا می‌شوند.

•  بخش مدرن: محاسبات مهندسی، اسکلت بتنی یا فلزی.
• بخش سنتی: دیوارچینی با ملات خیس، گچ و خاک، و کاشی‌کاری دستی.

اجزای تشکیل‌دهنده

این روش از 5 بخش اصلی تشکیل شده است که تقریباً ۸۰٪ ساختمان‌های شهری ایران را شامل می‌شود:

•  اسکلت (Structure): اسکلت، ستون فقرات ساختمان است و وظیفه تحمل بارهای مرده، زنده و جانبی (زلزله و باد) را دارد. در روش کانونشنال، اسکلت معمولاً اسکلت بتنی یا اسکلت فلزی است. کیفیت اجرای اسکلت مستقیماً بر ایمنی سازه، عمر مفید و عملکرد لرزه‌ای ساختمان اثر دارد و هر خطا در این مرحله معمولاً غیرقابل جبران است.
• سقف (Slab): سقف عنصر افقی سازه است که بار طبقات را به اسکلت منتقل می‌کند. در ساخت کانونشنال، سقف‌ها اعلب به‌صورت تیرچه‌بلوک، دال بتنی، سقف کامپوزیت یا عرشه فولادی اجرا میشوند. این مرحله شامل قالب‌بندی، آرماتوربندی، بتن‌ریزی یا نصب ورق‌ها و تیرچه‌هاست. دقت در اجرای سقف نقش مهمی در کنترل خیز، ترک‌خوردگی، عایق صوتی و ایمنی سازه‌ای دارد و همزمان زیرساخت بسیاری از تاسیسات نیز در همین مرحله پیش‌بینی می‌شود.
• سفت‌کاری (Infill): سفت‌کاری شامل اجرای دیوارچینی داخلی و خارجی، تیغه‌ها، دیوارهای پیرامونی و جان‌پناه‌ها است. در این مرحله شکل نهایی فضاها مشخص می‌شود. مصالح رایج شامل آجر، بلوک سفالی، بلوک سیمانی یا AAC است. کیفیت سفت‌کاری مستقیماً روی عایق حرارتی، عایق صوتی، مصرف انرژی و کیفیت نازک‌کاری تأثیر می‌گذارد. اجرای نادرست در این مرحله باعث دوباره‌کاری پرهزینه در مراحل بعد می‌شود.
• تأسیسات (MEP) : شامل سیستم‌های مکانیکی، الکتریکی و لوله‌کشی است: آب و فاضلاب، برق، گاز، گرمایش، سرمایش، تهویه، سیستم‌های ایمنی و هوشمندسازی. در روش کانونشنال، بخش زیادی از تأسیسات به‌صورت توکار و طی سفت‌کاری و نازک‌کاری اجرا می‌شود. هماهنگی ضعیف بین تاسیسات و معماری یکی از دلایل اصلی هزینه‌های پنهان، تخریب و کاهش عمر مفید ساختمان است.
• نازک کاری :(Finishing) مرحله‌ای است که ساختمان از حالت خام خارج شده و ظاهر و کیفیت ادراکی آن شکل می‌گیرد. شامل گچ‌کاری، کاشی و سرامیک، سنگ، کف‌سازی، رنگ، کاغذ دیواری، درب و پنجره و نماهای داخلی است. این مرحله بیشترین تأثیر را بر ارزش اقتصادی، فروش‌پذیری و حس کاربر دارد. در پروژه‌های حرفه‌ای، نازک‌کاری بر اساس طراحی معماری و دیتیل‌های دقیق انجام می‌شود، نه سلیقه کارگاهی.

ویژگی‌های فنی و اجرایی

در این لایه، تمرکز بر ایمنی و جزییات مهندسی است که تفاوت ساختمان «اصولی» را با «بنایی» مشخص می‌کند:

• جداسازی لرزه‌ای: در روش متداول ، دیوارها نباید با اسکلت یکپارچه باشد. طبق پیوست ششم آیین‌نامه ۲۸۰۰، استفاده از وال‌پست (WallPost) و میلگرد بستر برای مهار دیوارها در برابر زلزله الزامی است.
• تداخل جبهه‌های کاری: برخلاف روش سنتی، در این روش می‌توان پس از اتمام اسکلتِ دو طبقه، عملیات دیوارچینی را در طبقات پایین شروع کرد (موازی‌سازی عملیات).
• عملیات تر (Wet Process): حجم استفاده از آب و ملات در این روش بالاست که باعث سنگینی سازه و ایجاد نخاله ساختمانی زیاد می‌شود.

تحلیل اقتصادی و توسعه

• مزیت: هزینه اولیه کمتر نسبت به روش‌ نیمه صنعتی و  تمام صنعتی، در دسترس بودن نیروی کار و متریال در تمام نقاط کشور.
• نقطه ضعف: سرعت پایین و وزن زیاد سازه که باعث افزایش هزینه در فونداسیون و اسکلت می‌شود.
• استراتژی ارتقا: برای حرکت به سمت تکنولوژی ساخت پرسرعت، پیشنهاد می‌شود در همین سیستم نیمه‌سنتی، «دیوارچینی با مصالح سنتی» را حذف و از دیوارهای پیش‌ساخته سبک (روش نیمه‌صنعتی) استفاده نمود. این کار بدون تغییر در نوع اسکلت، وزن ساختمان را تا ۲۰٪ کاهش و سرعت اتمام پروژه را تا ۳۰٪ افزایش می‌دهد.

مقایسه روش های ساخت سنتی ، متداول ، نیمه صنعتی

• زمان اجرا
  • سنتی : زیاد
  • کانونشنال : متوسط
  • نیمه صنعتی : کم
• کنترل کیفیت
  • سنتی : ضعیف
  • کانونشنال : متوسط
  • نیمه صنعتی : بالا
• ایمنی زلزله
  • سنتی : ضعیف
  • کانونشنال : قابل قبول
  • نیمه صنعتی : بالا
• وابستگی به استادکار
  • سنتی : خیلی زیاد
  • کانونشنال : متوسط
  • نیمه صنعتی : کم
• قابلیت تکرار
  • سنتی : ندارد
  • کانونشنال : محدود
  • نیمه صنعتی : بالا
• مناسب سرمایه‌گذاری
  • سنتی : ❌ خیر
  • کانونشنال : ⚠️ تاحدودی
  • نیمه صنعتی : ✅ بلی

موضوعات مرتبط

در حال ویرایش