قرارداد با سقف قیمت تضمینی (GMP)
gmp-contract
قرارداد با سقف قیمت تضمینی (GMP) نوعی از قراردادهای هزینه بهاضافهکارمزد (Cost-Plus-Fee) است. در قرارداد با سقف تضمینی (GMP)، پیمانکار (یا مدیر ساخت) هزینههای مستقیم پروژه را به کارفرما گزارش میدهد، اما یک سقف قیمت نهایی برای کل پروژه تضمین میکند.
سقف تضمینی (GMP) نوعی روش پرداخت در قرارداد های پیمانکاری است.
ویژگی قرارداد با سقف تضمینی (GMP)
* سقف تضمینی (GMP): این مبلغ حداکثری است که کارفرما ملزم به پرداخت آن است. پیمانکار تضمین میدهد که هزینه کلی پروژه (شامل تمام هزینههای ساخت، مواد و سود خود) از این سقف فراتر نخواهد رفت.
* مزیت صرفهجویی (Shared Savings): اگر هزینههای نهایی پروژه کمتر از GMP شود، صرفهجویی حاصل معمولاً بین کارفرما و پیمانکار، طبق فرمول از پیش تعیینشده در قرارداد، تقسیم میشود. این مکانیزم انگیزه پیمانکار برای کنترل هزینه را افزایش میدهد.
* ریسک پیمانکار: اگر هزینههای نهایی پروژه بیشتر از GMP شود، پیمانکار مسئول پوشش این هزینههای اضافی خواهد بود . به جز مواردی که ناشی از تغییرات درخواستی کارفرما یا فورس ماژور باشند.
اجزای کلیدی ساختار GMP
فرمول محاسبه GMP معمولاً شامل سه جزء اصلی است:
۱. هزینههای قابل بازپرداخت (Reimbursable Costs) :
شامل هزینههای واقعی و مستقیم ساخت مانند مصالح، نیروی کار، تجهیزات و پیمانکاران جزء.
۲. کارمزد پیمانکار (Contractor’s Fee):
مبلغ ثابت یا درصدی برای تأمین سود و هزینههای بالاسری پیمانکار (مانند اداری و مدیریت پروژه).
۳. ذخیره احتیاطی (Contingency) :
مبلغی برای پوشش ریسکهای احتمالی، ناشناخته و تغییرات کوچک در حین اجرا.
مزایا
* کنترل ریسک مالی: مهمترین مزیت برای کارفرما، اطمینان از حداکثر هزینه است. این شفافیت، برنامهریزی مالی و جذب سرمایهگذار را بسیار تسهیل میکند.
* انگیزه برای کاهش هزینه: مکانیسم تقسیم صرفهجویی (Shared Savings) پیمانکار را تشویق میکند تا از روشهای مؤثر، مانند تکنولوژیهای ساخت پرسرعت، برای کاهش هزینههای ساخت استفاده کند.
مقایسه قرارداد سقف تضمینی (GMP) با قرارداد قیمت مقطوع (Fixed Price)
تعریف و ساختار هزینه
* قرارداد قیمت مقطوع (Fixed Price): در این مدل، پیمانکار یک قیمت واحد و نهایی را برای انجام کل محدوده کار مشخص شده در قرارداد ارائه میدهد. پیمانکار تمام ریسک نوسانات هزینهها (مانند افزایش قیمت مصالح یا خطاهای برآورد) را میپذیرد. کارفرما فقط همان قیمت مقطوع را پرداخت میکند.
مناسب برای: پروژههایی که محدوده کار (Scope) و طراحی آنها در زمان امضای قرارداد کاملاً مشخص و نهایی شده باشد.
* قرارداد سقف تضمینی (GMP): در این مدل، پیمانکار هزینههای واقعی پروژه را گزارش میدهد، اما تضمین میکند که این هزینهها از یک قیمت حداکثر توافقی (GMP) فراتر نخواهند رفت. ریسک افزایش هزینه تا حدی متوجه پیمانکار است، اما اگر صرفهجویی در هزینه رخ دهد، این صرفهجویی بین کارفرما و پیمانکار تقسیم میشود.
* مناسب برای: پروژههایی که نیاز به شروع سریع دارند یا طراحی در زمان قرارداد هنوز کامل نیست (Fast-Track).
مدیریت ریسک و شفافیت هزینه
* ریسک در قیمت مقطوع: ریسک مالی نوسانات هزینه تقریباً به طور کامل بر عهده پیمانکار است. در نتیجه، پیمانکار معمولاً یک بهای احتیاطی قابل توجه را به صورت پنهان در قیمت نهایی لحاظ میکند تا خود را در برابر ریسک محافظت کند. کارفرما شفافیت کمی در مورد جزئیات هزینهها دارد.
* ریسک در GMP: ریسک افزایش هزینه تا سقف تضمینی، به طور مشترک مدیریت میشود. اگر هزینه از سقف فراتر رود، پیمانکار مسئول است. اگر کمتر شود، کارفرما سود میبرد. در این قرارداد، شفافیت هزینه بالا است، زیرا پیمانکار باید تمام فاکتورهای هزینههای قابل بازپرداخت را به کارفرما ارائه دهد.
انگیزه برای کنترل هزینه و نوآوری
* انگیزه در قیمت مقطوع: انگیزه پیمانکار در این مدل، حداکثر کردن سود با کاهش هزینهها تا حد امکان است. این میتواند در مواردی منجر به کاهش کیفیت یا استفاده از مصالح ارزانتر شود. هیچ انگیزهای برای نوآوری و صرفهجویی فراتر از آنچه برای خود پیمانکار سود دارد، وجود ندارد.
* انگیزه در GMP: مکانیسم تقسیم صرفهجویی (Shared Savings)، یک انگیزه قوی برای پیمانکار ایجاد میکند تا فعالانه به دنبال روشهایی مانند استفاده از تکنولوژیهای ساخت پرسرعت باشد که هزینههای واقعی پروژه را زیر سقف تضمینشده نگه دارد. این مدل همکاری و بهینهسازی را تشویق میکند.