زمین بایر

Idle Lands

اراضی بایر

زمین بایر یا متروکه به زمینی گفته می شود که پیش تر سابقه عمران، احیا و آبادی داشته است. اگرچه متصرفین و مالکین این نوع زمین ها در گذشته با کشت و زرع و ساخت بنا و غرس اشجار از آن ها بهره مند می شده اند، اما در حال حاضر با توقف این تصرف از سوی انسان، زمین مذکور رها شده است.

اراضی بایر به معنی زمین های بایر می باشد.

اراضی موات شهری و اراضی موات روستایی یا اراضی موات غیر شهری  زمین ها ی موات  است که در محدوده قانونی و حوزه استحفاظی شهرها و شهرک ها  و روستا ها قرار دارند.که سابقه احیا، و تصرف نداشته و به طور طبیعی باقی مانده اند.

​ویژگی‌ کلیدی زمین‌ های بایر

• ​سابقه عمران: برخلاف زمین‌های موات، زمین‌های بایر «جان» داشته‌اند؛ یعنی در گذشته آباد بوده‌اند و آثار عملیات انسانی (مانند شخم‌زدن، تسطیح، یا پی‌ریزی) در آن‌ها مشهود است.
• ​تعطیلی فعالیت: به دلیل نرسیدن آب، بی‌توجهی مالک، تغییر کاربری یا شرایط اقتصادی، بهره‌برداری از آن‌ها برای مدتی متوقف شده است.
• ​دارای مالک: زمین بایر برخلاف موات، معمولاً دارای مالک مشخص (اشخاص حقیقی یا حقوقی) است.

نکات حقوقی زمین بایر که موات محسوب گردیده

ممکن است زمینی متعلق به شخصی باشد که سالیان سال است از کشت و زرع در آن امتناع می کند. چنین زمینی جزء اراضی موات محسوب نمی شود چرا که مالک دارد. و زمین بایر محسوب می شود.

• ​وضعیت مالکیت: مالکیت زمین بایر با مالک آن باقی می‌ماند و حتی اگر سال‌ها بایر بماند، به راحتی به دولت منتقل نمی‌شود (مگر در موارد خاص و با طی مراحل قانونیِ سلب مالکیت یا در طرح‌های توسعه شهری).
• ​امکان احیاء مجدد: مالک زمین بایر حق دارد دوباره آن را احیاء کرده و به حالت دایر (کشاورزی یا ساخت‌وساز طبق ضوابط شهری) بازگرداند.
• ​اهمیت تشخیص: در دعاوی ملکی، یکی از بزرگترین چالش‌ها اثبات این موضوع است که زمین «بایر» است یا «موات». اگر زمینی بایر تشخیص داده شود، مالک حقوق مالکانه خود را حفظ می‌کند، اما اگر موات اعلام شود، زمین در اختیار دولت قرار می‌گیرد.
• ​نحوه اثبات: برای اثبات بایر بودن، معمولاً به سوابق ثبتی، استشهادیه محلی، سوابق پرداخت عوارض و مهم‌تر از همه، آثار تصرف  در آن عرصه  که قبل از  سال ۵۸ وجود داشته است و نشان‌دهنده فعالیت‌های سابق در آن قطعه زمین است، ( با استفاده از تفسیر عکس های هوایی ) استناد می‌شود.
• اراضی معطل مانده ای که صاحبانشان از آن ها روی گردانده اند، مالکیت خصوصی دارند، اما چون زمین رها شده، دولت (طبق مقررات خاص) ممکن است به مالک اخطار دهد تا دوباره آن را «احیا» کند. اگر مالک همچنان بیخیال باشد، ممکن است با محدودیت‌های قانونی یا جریمه‌های مالی روبرو شود.
  یا با استناد به ماده یک قانون واگذاری و احیای اراضی و باغ ها و با توجه به ماده سه قانون زمین شهری به وسیله مرجعی تحت عنوان متولی تصرف به افراد واجد شرایطی که محروم هستند، اختصاص داده  شود.