ماده 23 آییننامه ماده 3 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول
در قراردادهای یکسان، با تحقق تمام موارد زیر اعمال فسخ صرفًاً با ثبت در سامانه انجام شده و ثبت آن نیاز به رسیدگی قضایی ندارد:
حق فسخ، ناشی از عدم پرداخت تمام یا بخشی از ثمن بیع یا ودیعه اجاره و امثال آن در قرارداد یکسان شرط شده باشد؛
پرداخت وجوه مذکور در بند (1) بر اساس توافق طرفین، صرفاً از طریق ذکرشده در ماده (22) این آییننامه باشد؛
وجوه مرتبط با قرارداد، در سررسید تعیین شده براساس تایید سامانه، پرداخت نشده باشد؛
مهلت جدیدی برای پرداخت وجوه مذکور در بند (1)، توسط طرفین در سامانه ثبت نشده باشد؛
وجوه مرتبط با قرارداد که براساس مفاد قرارداد یکسان باید قبل از اعمال حق فسخ مسترد شود، به حساب امانی (واسط) موضوع ماده (22) آییننامه، عودت داده شده باشد؛
تبصره 1- سازمان مکلف است سامانه را به نحوی طراحی کند که با تحقق موارد ذکرشده در این ماده، مراتب با ارسال ابلاغیه خودکار از طریق سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی به بدهکار اطلاع داده شود. پس از ابلاغ قانونی مذکور، دارنده حق فسخ میتواند فسخ قرارداد را بدون نیاز به رسیدگی قضایی در سامانه ثبت کند. سازمان مکلف است سامانه را به نحوی طراحی کند که بدون نیاز به رسیدگی قضایی و به صورت خودکار، مراتب فسخ عمل حقوقی و حسب مورد منتفی شدن تعهدات یا اعاده حقوق به انتقال دهنده حقوق در دفتر الکترونیک املاک ثبت شود.
تبصره 2- در راستای اجرای بند (5) این ماده، سازمان مکلف است در قرارداد یکسان، ثبت فسخ ناشی از عدم پرداخت وجوه مرتبط با قرارداد را منوط به تودیع وجوهی کند که در اثر فسخ قرارداد باید به ذی نفع پرداخت شود. سامانه پس از احراز سیستمی واریز وجوه مذکور از طریق ذکرشده در ماده (22) آییننامه، امکان اعمال حق فسخ را برای انتقال دهنده فراهم می سازد.
تبصره 3- چنانچه اعمال حق فسخ ثبت نشود و منتقل الیه تعهدات سررسید شده را پرداخت کند، ثبت اعمال حق فسخ از طریق سازوکار این ماده امکان پذیر نخواهد بود.
قبلی / ماده 23 آییننامه ماده 3 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول /بعدی
تفسیر ماده 23 آییننامه ماده 3 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول
اگر در «قرارداد یکسان» (فرمهای استاندارد ثبتشده در سامانه) شرط شده باشد که در صورت عدم پرداخت ثمن یا ودیعه، فروشنده یا موجر حق فسخ دارد.
اگر پرداختها فقط از مسیر رسمی ماده ۲۲ (قبض الکترونیکی و حساب امانی) انجام شود، و سامانه تأیید کند که مبلغ در سررسید پرداخت نشده، و طرفین هم مهلت جدیدی در سامانه ثبت نکرده باشند،
و مبالغی که طبق قرارداد باید در صورت فسخ به طرف مقابل برگردد قبلاً به حساب امانی واریز شده باشد،
در این صورت دارنده حق فسخ میتواند بدون مراجعه به دادگاه فسخ را در سامانه ثبت کند و سامانه هم به صورت خودکار آثار آن (لغو تعهدات یا برگشت حقوق به انتقالدهنده) را در دفتر الکترونیک املاک اعمال میکند.
قبل از این کار، سامانه به بدهکار ابلاغ رسمی الکترونیکی میفرستد. اگر بدهکار قبل از ثبت فسخ، بدهی سررسیدشده را پرداخت کند، دیگر امکان فسخ سیستمی از این مسیر وجود ندارد.
📌 جمعبندی کاربردی:
اگر پرداختها رسمی و ثبتشده باشد، عدم پرداخت در سررسید میتواند بدون دادگاه منجر به فسخ خودکار قرارداد شود؛ اما فقط در صورت رعایت همه شرایط سیستمی و بازگرداندن وجوه لازم به حساب امانی.
موضوعات مرتبط
آییننامه ماده 3 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول – مرکز پژوهش مجلس